Cà phê, cần tây, lựu và atisô chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa, được nghiên cứu ghi nhận có tiềm năng hỗ trợ chức năng gan khi sử dụng trong chế độ ăn cân bằng.
- Lạng Sơn ngập sâu, hơn 2.600 người phải sơ tán trong đêm
- Cát Bà: Hơn 1.700 du khách mắc kẹt đã về đất liền bằng cáp treo
- Hàng trăm người dầm bùn bắt cá cầu may ở Nghệ An
Theo tổng quan nghiên cứu đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (PMC), gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) ngày càng phổ biến và có liên quan chặt chẽ với béo phì, hội chứng chuyển hóa. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học trong khoảng hai thập kỷ cho thấy người thường xuyên uống cà phê có nguy cơ mắc một số bệnh gan thấp hơn, trong đó có NAFLD, xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan.
Atisô cũng được Trung tâm Y tế Ochsner (Mỹ) xếp vào nhóm thực phẩm có lợi cho gan. Loại cây này chứa cynarin và axit chlorogenic, những hợp chất được cho là có thể hỗ trợ các cơ chế bảo vệ và thải độc tự nhiên của gan.
Với cà phê, hơn 1.000 hợp chất hoạt tính sinh học có thể góp phần hạn chế phản ứng viêm và cải thiện độ nhạy insulin. Đây đều là những yếu tố liên quan đến quá trình tích tụ mỡ trong gan.
Cần tây chứa apigenin, hoạt chất được nghiên cứu về khả năng kích hoạt con đường Nrf2/HO-1, qua đó giúp tế bào chống lại stress oxy hóa. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện có mới đến từ nghiên cứu trên động vật, trong đó có các mô hình tổn thương gan và hình thành khối u do hóa chất.
Lựu giàu polyphenol, đặc biệt là punicalagin. Một số tổng quan nghiên cứu trên PMC cho thấy nhóm hợp chất này có thể giúp giảm men gan ALT, AST và chỉ số viêm TNF-alpha ở người mắc NAFLD.
Atisô cũng được nghiên cứu khá nhiều, chủ yếu trên động vật. Chiết xuất từ lá có khả năng bảo vệ mô gan trước tổn thương do rượu hoặc hóa chất, với sự tham gia của các hợp chất như cynarin và silymarin.
Bằng chứng vẫn cần được nhìn nhận thận trọng
Dù có nhiều kết quả đáng chú ý, không nên xem 4 thực phẩm trên như phương pháp điều trị bệnh gan. Với cần tây, lựu và atisô, nhiều bằng chứng về cơ chế bảo vệ gan vẫn chủ yếu đến từ mô hình tế bào hoặc động vật, trong khi các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người còn hạn chế.
Vì vậy, các nhà nghiên cứu thường sử dụng những cách diễn đạt như “có thể” hoặc “có tiềm năng” thay vì khẳng định chắc chắn về tác dụng. Đặc biệt, cà phê – loại có bằng chứng dịch tễ học mạnh hơn trong nhóm này – thường bị hiểu là không tốt cho sức khỏe do hàm lượng caffeine, dù dữ liệu nghiên cứu về gan cho thấy bức tranh phức tạp hơn.
Quan trọng hơn, sức khỏe gan không phụ thuộc vào một loại “siêu thực phẩm”. Chế độ ăn cân bằng, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và duy trì lối sống lành mạnh vẫn là những yếu tố nền tảng để bảo vệ cơ quan này.
Vũ Dung (tổng hợp)