Thực phẩm, Bộ Y tế, vừa công bố dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, đề xuất giao toàn bộ chức năng quản lý nhà nước về một đầu mối duy nhất là Bộ Y tế, thay cho cơ chế phân công hiện nay giữa ba bộ Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường.
- Phan Thành Muôn và đồng phạm hầu tòa vì khai thác khoáng sản trái phép
- Cậu bé lớp sáu ở Mỹ chế loại bê tông biết hút nước mưa
- VKSND Hà Nội truy tố nữ tổng giám đốc Tâm Lộc Phát lừa 17.427 người
Dự án luật dự kiến trình Quốc hội vào cuối năm nay, sau khi cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến từ các bộ, ngành và địa phương. Thay đổi được đưa ra nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo trong mô hình từng được gọi là “mâm cơm ba bộ quản lý”, vốn bộc lộ bất cập khi chuỗi cung ứng thực phẩm ngày càng phức tạp.
Theo quy định hiện hành, việc quản lý an toàn thực phẩm được phân công cho ba bộ theo từng nhóm sản phẩm và từng công đoạn trong chuỗi sản xuất, kinh doanh. Nhiều sản phẩm nằm ở vùng giao thoa giữa các lĩnh vực quản lý, khiến trách nhiệm không rõ ràng khi phát sinh sự cố.
Dự thảo Luật đề xuất giao Chính phủ quy định Bộ Y tế là đầu mối duy nhất, chịu trách nhiệm xây dựng chính sách, quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng, đồng thời thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên phạm vi cả nước. Đây là điểm thay đổi được xác định là lớn nhất trong toàn bộ dự thảo.
Ở địa phương, Hà Nội và TP HCM tiếp tục tổ chức Sở An toàn thực phẩm theo cơ chế đặc thù. 32 tỉnh, thành sẽ thành lập Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế, tiếp nhận chức năng, nhân sự và cơ sở vật chất từ ngành Công Thương và ngành Nông nghiệp và Môi trường.
Ở cấp xã, chức năng quản lý cũng được hợp nhất về một đầu mối. Những địa phương có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh hoặc nguy cơ cao có thể thành lập Phòng An toàn thực phẩm, trên cơ sở tiếp nhận nguyên trạng nhân sự và cơ sở vật chất hiện có.
Cùng với việc gộp đầu mối, dự thảo chuyển cách quản lý từ theo từng công đoạn sang quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng và kiểm soát theo mức độ rủi ro. Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định hiện hành chủ yếu tập trung vào từng khâu hoặc từng nhóm sản phẩm, trong khi nguy cơ mất an toàn có thể phát sinh ở bất kỳ mắt xích nào, từ vùng nguyên liệu đến phân phối.
Hoạt động thanh tra, hậu kiểm sẽ chuyển sang dựa trên đánh giá nguy cơ thay vì áp dụng đồng đều cho mọi sản phẩm. Nhóm nguy cơ cao được ưu tiên giám sát, nhóm nguy cơ thấp áp dụng phương thức quản lý phù hợp hơn để tiết kiệm nguồn lực.
Dự thảo cũng lần đầu đề xuất xây dựng Hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông. Hiện thông tin về cơ sở sản xuất, công bố sản phẩm, xuất nhập khẩu, thanh tra và xử lý vi phạm vẫn được quản lý phân tán giữa các bộ, ngành, gây khó khăn khi chia sẻ dữ liệu và xử lý sự cố.
Hệ thống mới, nếu được thông qua, sẽ quản lý toàn bộ vòng đời sản phẩm từ sản xuất ban đầu đến tiêu dùng, tích hợp dữ liệu vi phạm và sự cố để phục vụ cảnh báo sớm và truy xuất nguồn gốc. Bộ Y tế dự kiến ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong kiểm nghiệm, thanh tra, quản lý mã số, mã vạch và nhãn điện tử.
Dự thảo bổ sung riêng một nhóm chính sách đối với thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể, hai loại hình được Bộ Y tế xác định có nguy cơ cao. Tổ chức, cá nhân kinh doanh hai loại hình này sẽ phải lưu giữ thông tin nguồn gốc nguyên liệu bằng hóa đơn, chứng từ hoặc sổ ghi chép, đồng thời cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm và thông báo địa điểm kinh doanh với cơ quan có thẩm quyền.
Theo Bộ Y tế, quy định này xuất phát từ thực tế nhiều vụ ngộ độc thời gian qua gặp khó khăn trong truy xuất nguồn gốc nguyên liệu. Phần lớn cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố quy mô nhỏ lẻ, thường xuyên thay đổi địa điểm, khiến việc khoanh vùng và xử lý sự cố bị chậm trễ.
Trách nhiệm giám sát trực tiếp được đặt lên chính quyền cấp xã. Dự thảo giao UBND cấp xã lập danh mục theo dõi các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố và cung cấp suất ăn tập thể trên địa bàn, đồng thời chịu trách nhiệm thanh tra, tiếp nhận phản ánh của người dân và phối hợp xử lý khi xảy ra vi phạm.
Nguyễn Hiệp (Tổng hợp)