Lào Cai – Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đề nghị truy tố ông Bùi Thanh Bình, cựu Tổng giám đốc Công ty TNHH khoáng sản và luyện kim Việt Trung, với cáo buộc nhận hối lộ hơn 62 tỉ đồng trong quá trình bán quặng sắt và mua than cốc.
- Cha ép con nhỏ bán vé số, đánh đập nhiều lần, lĩnh ba năm tù ở Đồng Tháp
- Mỹ tái phong tỏa cảng biển Iran, thu phí tàu qua Hormuz
- Iran thu giữ nguyên vẹn đầu đạn tên lửa tàng hình Mỹ tại Kurdistan
Theo kết luận điều tra, từ năm 2015 đến năm 2020, ông Bình đã lợi dụng quyền điều hành công ty để bán rẻ quặng sắt mỏ Quý Xa và tạo điều kiện cho hai doanh nghiệp cung cấp than cốc, đổi lại nhận tiền ngoài hợp đồng từ các đối tác. C03 xác định tổng số tiền ông Bình đã nhận lên tới 78 tỉ đồng, trong đó 62 tỉ đồng được xác định là hành vi nhận hối lộ, còn hành vi bán rẻ quặng sắt gây thiệt hại cho Nhà nước gần 435 tỉ đồng.
Vụ án xảy ra tại Công ty TNHH khoáng sản và luyện kim Việt Trung (VTM), đơn vị được Tổng công ty Thép Việt Nam thành lập nhằm triển khai dự án mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai. Sau khi được ủy quyền đại diện phần vốn góp, ông Bùi Thanh Bình giữ chức Tổng giám đốc VTM và trực tiếp điều hành toàn bộ hoạt động mua bán quặng sắt cũng như than cốc của công ty. Do dự án chậm tiến độ và liên tục thua lỗ, VTM sau đó bị đưa vào danh sách 12 dự án kém hiệu quả của ngành công thương.
Theo quy định, quặng sắt khai thác tại mỏ Quý Xa phải được bán cho các doanh nghiệp trong nước theo đúng giá thị trường tại thời điểm giao dịch. Trên thực tế, ông Bình đã thỏa thuận với nhiều doanh nghiệp để bán quặng thấp hơn giá thị trường từ 50.000 đến 70.000 đồng mỗi tấn, đổi lại nhận khoản tiền chi ngoài hợp đồng. Để hợp thức hóa mức giá này, ông Bình chỉ đạo cấp dưới xây dựng phương án giá rồi trình Ban điều hành và Hội đồng thành viên thông qua.
Nhiều thành viên ban điều hành, kế toán trưởng và một số thành viên Hội đồng thành viên biết rõ giá bán thấp hơn thị trường nhưng vẫn ký duyệt hồ sơ theo đề xuất. Từ tháng 7 năm 2017, Tổng công ty Thép Việt Nam giao quyền tự quyết định việc bán quặng cho người đại diện vốn tại VTM và không còn yêu cầu báo cáo xin ý kiến. Cơ chế giám sát bị nới lỏng đúng vào giai đoạn các hợp đồng bán quặng giá thấp diễn ra nhiều nhất.
Từ năm 2015 đến năm 2020, ông Bình đã ký tổng cộng 30 hợp đồng bán quặng sắt với 18 doanh nghiệp, trong đó 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp đã được thực hiện. Tổng khối lượng quặng bán ra đạt 5,77 triệu tấn với giá trị gần 2.951 tỉ đồng, nhưng do bán dưới giá thị trường nên gây thiệt hại cho Nhà nước gần 435 tỉ đồng. Đổi lại việc tạo điều kiện mua giá rẻ, ông Bình nhận tổng cộng 53,5 tỉ đồng từ 8 doanh nghiệp, trong đó 43,8 tỉ đồng thuộc giai đoạn đủ căn cứ xử lý tội nhận hối lộ.
Số tiền nhận được, ông Bình chi khoảng 3,8 tỉ đồng cho một số nhân viên VTM và trả lại 1,5 tỉ đồng cho 2 doanh nghiệp. Phần còn lại, hơn 48 tỉ đồng, được xác định ông Bình sử dụng vào mục đích cá nhân.
Ngoài việc bán rẻ quặng sắt, ông Bình còn bị cáo buộc sai phạm trong hoạt động mua than cốc phục vụ sản xuất của VTM. Năm 2015, ngay sau khi ông Bình được bổ nhiệm Tổng giám đốc, lãnh đạo Công ty Trung Thành Thái Nguyên và Công ty Việt Phát đã đề nghị được thường xuyên cung cấp than cốc cho VTM, đổi lại sẽ chi cho ông Bình từ 40.000 đến 200.000 đồng mỗi tấn than. Trên cơ sở thỏa thuận này, ông Bình chỉ đạo các phòng liên quan tạo điều kiện để hai doanh nghiệp trên trúng các hợp đồng cung cấp than.
Dù quy định yêu cầu chào giá cạnh tranh khi lựa chọn nhà cung cấp, cán bộ phụ trách vẫn sử dụng các báo giá khống để hợp thức hồ sơ cho Trung Thành Thái Nguyên và Việt Phát trúng thầu. Từ tháng 10 năm 2017, khi VTM buộc phải tổ chức đấu thầu để đáp ứng điều kiện vay vốn ngân hàng, nhiều hợp đồng tiếp tục được chia nhỏ dưới 10.000 tấn nhằm giữ thẩm quyền quyết định trong tay ông Bình. Cách chia nhỏ hợp đồng này giúp tránh việc phải báo cáo và xin ý kiến Hội đồng thành viên theo quy định.
Từ năm 2015 đến năm 2020, hai doanh nghiệp trên đã ký tổng cộng 38 hợp đồng, cung cấp 286.855 tấn than cốc cho VTM với tổng giá trị 2.020 tỉ đồng. Đổi lại, Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên đã đưa cho ông Bình tổng cộng 25 tỉ đồng, trong đó 18,4 tỉ đồng được xác định thuộc giai đoạn đủ căn cứ xử lý tội nhận hối lộ.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã đề nghị truy tố 31 bị can trong vụ án này, trong đó ông Bùi Thanh Bình bị đề nghị truy tố cùng lúc 3 tội danh gồm vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, nhận hối lộ và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Tính chung các sai phạm, ông Bình cùng cấp dưới bị xác định đã gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 46 tỉ đồng, bên cạnh khoản thiệt hại gần 435 tỉ đồng từ việc bán rẻ quặng sắt.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)