Tại xã Đồng Hỷ (tỉnh Thái Nguyên), người trồng chè và các hợp tác xã đã chuyển đổi sang sản xuất VietGAP, hữu cơ, giúp vùng chè Trại Cài giữ vững chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ.
- Góc nhìn văn hóa: Giữ gìn y đức để không đánh mất niềm tin của người bệnh
- 6 tác hại ít ai ngờ của việc ăn trái cây ngay sau bữa ăn
- Người đàn ông tử vong do vướng bẫy điện diệt chuột trên ruộng
Từ giai đoạn 2009-2010, Trại Cài trở thành vùng chè đầu tiên của tỉnh xây dựng theo tiêu chuẩn VietGAP trên diện tích 10ha, mở đầu quá trình thay đổi tập quán canh tác kéo dài đến nay. Đến nay, toàn xã có hơn 1.000ha chè, trong đó 193,3ha đạt chứng nhận VietGAP, hữu cơ và 85ha được cấp mã số vùng trồng, tạo nền tảng để 22 hợp tác xã và làng nghề phát triển các dòng sản phẩm trà cao cấp.
Từ năm 2009-2010, người dân Trại Cài bắt đầu ghi nhật ký sản xuất, dùng nước sạch và thuốc bảo vệ thực vật sinh học để xây dựng vùng chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Cách làm này sau đó lan rộng: dù không phải hộ nào cũng được cấp chứng nhận, phần lớn nông dân trên địa bàn đã chủ động áp dụng quy trình canh tác an toàn.
Bà Nguyễn Thị Hòa, một trong những hộ trồng chè tại đây, canh tác 7 sào chè và thu hoạch 3 lứa mỗi năm. Từ năm 2020, bà chuyển sang sản xuất an toàn; năng suất giảm trong giai đoạn đầu do cây cần thời gian phục hồi, nhưng hiện mỗi sào cho khoảng 1 tạ chè tươi, cao hơn trước khi chuyển đổi.
Theo bà Ngô Thị Vân, ở xóm 14, xã Đồng Hỷ, sản xuất chè hữu cơ đòi hỏi kiên trì vì năng suất có thể giảm ở giai đoạn đầu, nhưng chất lượng chè về sau đồng đều hơn và cây khỏe hơn. Nhờ đầu tư hệ thống tưới tự động, năng suất chè vụ đông tại hộ bà cũng cao hơn trước.
Trên các nương chè VietGAP, hữu cơ, cây chè ít sâu bệnh hơn, đất tơi xốp hơn và khả năng chống chịu nắng nóng tốt hơn so với khi dùng nhiều phân đạm. Năng suất toàn vùng tăng khoảng 20% so với trước khi chuyển đổi, và nguồn nguyên liệu đạt chuẩn đã giúp các hợp tác xã, doanh nghiệp phát triển thêm các dòng sản phẩm như trà đinh, trà tôm nõn, trà sen, hiện có 14 sản phẩm trà đạt chứng nhận OCOP 3-4 sao.
Xã Đồng Hỷ hiện có 22 hợp tác xã và 10 làng nghề truyền thống, phần lớn tham gia sản xuất, chế biến trà. Nếu trước đây chè chủ yếu bán cho thương lái, nay nhiều hợp tác xã thu mua với giá cao hơn thị trường từ 10.000-20.000 đồng/kg chè tươi.
HTX Tuyết Hương, thành lập năm 2012, đã liên kết bao tiêu nguyên liệu tại hầu hết các xóm trong xã, xây dựng 5ha chè được cấp mã số vùng trồng và 15ha đạt chuẩn VietGAP. Đơn vị này hiện có 5 sản phẩm OCOP 4 sao và đang hướng tới sản phẩm OCOP 5 sao đầu tiên.
Bà Trần Thị Tuyết, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Chè Tuyết Hương, cho biết liên kết với người trồng chè là yếu tố quyết định chất lượng nguyên liệu và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Theo bà, chè khô bán trên thị trường có giá khoảng 200.000-500.000 đồng/kg, trong khi các sản phẩm đạt chuẩn OCOP có thể bán được từ 600.000 đồng đến hơn 1 triệu đồng/kg.
Theo ông Nguyễn Minh Huy, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Hỷ, địa phương tập trung hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ và quảng bá sản phẩm, lấy chất lượng làm yếu tố cốt lõi để phát triển thương hiệu. Đến năm 2030, xã đặt mục tiêu duy trì hơn 1.000ha chè, đưa 70% diện tích chè sản xuất tập trung đạt chuẩn VietGAP, hữu cơ và có mã số vùng trồng, đồng thời bảo đảm 100% cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh chè đáp ứng quy định an toàn thực phẩm.
Xã cũng đặt mục tiêu có 25 sản phẩm trà đạt OCOP từ 3-5 sao, trong đó có 1 sản phẩm OCOP 5 sao, và đưa toàn bộ sản phẩm trà lên các sàn thương mại điện tử. Việc chuyển đổi phương thức sản xuất và mở rộng liên kết chuỗi là điều kiện để vùng chè Trại Cài giữ vị thế trong nhóm “tứ đại danh trà” của Thái Nguyên, nhưng kết quả cụ thể sẽ phụ thuộc vào mức độ các hộ dân và hợp tác xã duy trì được quy trình sản xuất an toàn đã cam kết.
Bạch Xoan (tổng hợp)