Đà giảm giá dầu thế giới đang giúp chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump có thêm thời gian để gây sức ép, buộc Iran chấp nhận các điều khoản đàm phán khắt khe hơn.
- Củ dền đỏ chứa nhiều dưỡng chất giúp hỗ trợ huyết áp và tim mạch
- Sáu người bị khởi tố vì cắt trộm hơn 1.200 mét dây điện ở Đà Lạt
- Ba mẹ con bị xét xử vì mua bán hơn 4.000 tài khoản ngân hàng
Sau khi ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6 mở đường cho 60 ngày đàm phán, Mỹ và Iran vẫn giằng co quanh việc mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Nhưng giá dầu Brent duy trì quanh 70 USD một thùng suốt nhiều tuần qua đã làm thay đổi cán cân, khiến đòn bẩy mà Tehran kỳ vọng từ Hormuz suy yếu.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump từng đối mặt áp lực lớn khi giá xăng trong nước liên tục tăng do ảnh hưởng từ chiến sự Iran, buộc Mỹ phải xuất dầu từ kho dự trữ chiến lược để ổn định tình hình. Giữa tháng 6, ông Trump ký bản ghi nhớ mở đường cho giai đoạn đàm phán 60 ngày, trong đó Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt toàn cầu.
Sau đó, Iran vẫn duy trì áp lực tại Hormuz, xem đây là đòn bẩy lớn nhất trên bàn đàm phán. Tehran tin rằng chính quyền ông Trump cần ổn định kinh tế trong nước để tránh gây bất lợi cho đảng Cộng hòa tại cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11.
Nhưng một diễn biến khác đã làm thay đổi tính toán của Tehran: giá dầu Brent giảm mạnh sau khi hai bên ký bản ghi nhớ và duy trì ổn định quanh 70 USD một thùng, ngang mức trước chiến sự, dù các vụ đụng độ vẫn xảy ra ở Hormuz. Sự hạ nhiệt này giúp Tổng thống Trump thoát khỏi áp lực phải nhanh chóng đạt thỏa thuận.
“Với nguy cơ lạm phát tạm thời được kiểm soát, các nhà đàm phán Mỹ giờ đây có thể gia tăng sức ép, buộc đối thủ phải chấp nhận các điều khoản khắt khe hơn”, David Goldman, nhà bình luận của CNN, nói.
Ngân hàng đầu tư JPMorgan ước tính thị trường toàn cầu mất khoảng 1,4 tỷ thùng dầu do nguồn cung gián đoạn trong thời gian xung đột. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), vào thời điểm tệ nhất, nguồn cung toàn cầu đã mất 14 triệu thùng mỗi ngày.
Khi lưu lượng tàu thuyền qua Hormuz từng bước phục hồi nhờ bản ghi nhớ, thị trường nhanh chóng chuyển sang trạng thái trái ngược. Hàng chục triệu thùng dầu từ vùng Vịnh bắt đầu được bơm trở lại, trong khi nhu cầu tiêu thụ không tăng tương ứng.
Ngày 5/7, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và Đồng minh (OPEC+) thông báo sẽ tăng sản lượng thêm 188.000 thùng một ngày kể từ tháng 8, mức tăng tương tự hai tháng 6 và 7.
“Nguồn cung giờ đây lại tăng mạnh đúng vào thời điểm thị trường chưa thực sự cần thêm lượng dầu này”, Natasha Kaneva, giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu tại JPMorgan, nói.
Theo bà Kaneva, sau giai đoạn khủng hoảng ban đầu, thế giới đã thích nghi với nguồn cung nhiên liệu hạn chế bằng cách tiết kiệm năng lượng hoặc chuyển sang các nguồn thay thế. Mức sử dụng dầu của các nền kinh tế phát triển hiện chỉ bằng khoảng một nửa so với thời kỳ khủng hoảng năng lượng thập niên 1970.
Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, giảm đáng kể nhu cầu khi xe điện mở rộng thị phần và đã tích trữ lượng lớn dầu từ trước chiến sự. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), khi chiến sự bùng phát, Trung Quốc có gần 1,4 tỷ thùng dầu dự trữ, cao hơn mức 1,2 tỷ thùng của 32 thành viên IEA gộp lại, trong đó Mỹ chiếm 413 triệu thùng.
“Họ điều tiết thị trường tốt hơn nhiều so với những gì Tổ chức Các nước xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từng làm”, Ilia Bouchouev, chuyên gia tại Viện Oxford về Nghiên cứu Năng lượng, nói với Reuters.
IEA dự báo nhu cầu dầu thế giới năm 2027 chỉ tăng khoảng 2 triệu thùng mỗi ngày, trong khi nguồn cung có thể tăng tới 8 triệu thùng mỗi ngày. JPMorgan cho rằng giá dầu có thể xuống khoảng 60 USD một thùng trong năm tới.
“Thậm chí là về 50 USD một thùng trong năm 2028”, Kieran Tompkins, chuyên gia về hàng hóa tại Capital Economics, nói.
Những yếu tố trên khiến khả năng Iran tạo cú sốc giá dầu qua Hormuz suy giảm đáng kể so với giai đoạn đầu xung đột, khi mỗi tuần căng thẳng kéo dài có thể tác động đến lạm phát, giá nhiên liệu và tâm lý thị trường. Khi đòn bẩy Hormuz của Tehran không còn nhiều sức nặng như kỳ vọng, Washington có thêm dư địa để theo đuổi tiến trình đàm phán theo tốc độ mà chính quyền ông Trump cho là phù hợp.
Dù có thêm đòn bẩy, Washington vẫn chưa hoàn toàn ở thế chủ động. Do phải xuất kho để bù đắp nguồn cung thiếu hụt, lượng dầu dự trữ chiến lược tại nhiều quốc gia đã xuống mức thấp kỷ lục, trong đó kho dự trữ chiến lược (SPR) của Mỹ hiện còn khoảng 320 triệu thùng, thấp nhất kể từ đầu những năm 1980, theo EIA.
Lượng dầu lưu trữ tại Cushing, bang Oklahoma, trung tâm trung chuyển dầu lớn của Mỹ, tuần trước đã giảm xuống dưới 20 triệu thùng và chưa phục hồi. Khi lượng dầu trong các bể chứa giảm xuống dưới mốc này, hệ thống bơm gặp khó khăn trong việc hút và đẩy dầu qua đường ống, làm giảm hiệu suất vận hành.
Dự trữ xuống quá thấp có nguy cơ đẩy Mỹ vào thế bị động nếu phải ứng phó tình huống khẩn cấp, như thiên tai nghiêm trọng hoặc căng thẳng leo thang trở lại với Iran. Nhà Trắng vì vậy dường như muốn tận dụng khoảng thời gian bình lặng mà bản ghi nhớ mang lại để củng cố thị trường năng lượng và cải thiện vị thế đàm phán.
Chiến lược này được Phó tổng thống JD Vance đề cập trong cuộc phỏng vấn với nhà bình luận bảo thủ Michael Knowles tuần trước. “Tôi nghĩ điều mà Tổng thống yêu cầu chúng tôi làm là tận dụng bản ghi nhớ này để bổ sung nguồn cung cho thị trường dầu thế giới, bổ sung các kho dự trữ, rồi sau đó xem Iran còn những quân bài nào”, ông Vance nói.
Nguyễn Hiệp (tổng hợp)