Những chuyển động rất nhỏ của lớp vỏ Trái Đất đang cho thấy hành tinh này không đứng yên về mặt địa chất. Các vùng cực nâng lên nhanh hơn, còn lớp vỏ quanh xích đạo có xu hướng sụt xuống.
- Vụ án mạng khiến một căn nhà bị phong tỏa
- Miền Bắc bước vào đợt mưa lớn, có nơi trên 500mm
- Dùng tiền giả mua hàng, hai thanh niên bị đề nghị truy tố
Kết quả được nêu trong nghiên cứu của nhà địa chất Christopher Kotsakis thuộc Đại học Aristotle ở Thessaloniki, Hy Lạp. Công trình công bố đầu tháng 9 trên Journal of Geophysical Research: Solid Earth cho biết tốc độ nâng tại các vùng cực đã tăng khoảng gấp đôi trong chưa đầy 20 năm.
Mục tiêu của Kotsakis là tìm hiểu sự thay đổi của lớp vỏ đá rắn ngoài cùng Trái Đất và so sánh với hình dạng trọng lực, hay geoid. Geoid thể hiện bề mặt mà đại dương có thể tạo thành nếu không chịu ảnh hưởng của sóng, gió, dòng hải lưu và thủy triều.
Để theo dõi những thay đổi này, nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ mạng lưới trạm GNSS. Các trạm có khả năng ghi nhận những chuyển động nhỏ theo phương thẳng đứng của bề mặt Trái Đất. Dữ liệu từ năm 1997 đến 2015 được dùng để xây dựng bản đồ biến động của lớp vỏ.
Theo tính toán, từ năm 1997 đến 2000, các cực nâng lên khoảng 0,5 mm mỗi năm. Đến năm 2015, tốc độ tăng lên khoảng 1 mm mỗi năm. Trong khi đó, lớp vỏ tại xích đạo chìm xuống nhanh hơn. Điều này khiến lớp vỏ có xu hướng trở nên ít dẹt hơn.
Điểm đáng chú ý là hình dạng trọng lực của Trái Đất lại thay đổi theo hướng khác. Theo IFL Science, geoid ngày càng bẹt hơn ở xích đạo. Sự khác biệt này có liên quan đến sự dịch chuyển khối lượng giữa các khu vực.
Lớp vỏ Trái Đất có tính đàn hồi và có thể biến dạng trong thời gian dài. Khi chịu sức nặng của các khối băng hoặc núi lớn, lớp vỏ lún xuống. Khi khối lượng này giảm đi do băng tan hoặc núi bị bào mòn, lớp vỏ có thể từ từ nâng trở lại.
Greenland và Nam Cực đang mất băng nhanh chóng. Khối lượng giảm tại các vùng cực giúp lớp vỏ và lớp manti bên dưới nâng lên. Nước tan chảy được đưa về các vĩ độ thấp hơn, làm thay đổi phân bố khối lượng trên hành tinh. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc kết hợp nhiều phép đo để hiểu rõ quá trình này.
Thành Luân (tổng hợp)