Cần Thơ – Phụ huynh Trần Thị Ái Trinh, học sinh Dương Chi Lan Anh và Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Diệu Phùng Kim Phú cùng đề xuất tách kỳ thi tốt nghiệp THPT ra khỏi nhiệm vụ tuyển sinh đại học.
- Nghệ An: Từng là nạn nhân, người phụ nữ lại bán chính em gái sang Trung Quốc
- 12 xe chữa cháy và hơn 70 cảnh sát dập tắt đám cháy dãy nhà hàng, kho xưởng đường 25m phường Thanh Liệt
- Cựu chủ tịch công ty y tế bị bắt do nâng giá thiết bị nhập khẩu
Ý kiến được đưa ra trong bối cảnh kỳ thi Tốt nghiệp THPT năm 2026 vừa kết thúc tại TP. Cần Thơ, giữa lúc dư luận cho rằng việc gộp hai mục tiêu vào một đề thi đang tạo áp lực nặng nề và tăng tính may rủi cho thí sinh, nhất là sau những sai phạm liên quan kỳ thi này gần đây. Ba tiếng nói đại diện ba góc nhìn khác nhau – phụ huynh, học sinh và người quản lý trường học – đều cho rằng cách vận hành hiện tại đã đến lúc cần được xem xét lại.
Chị Trần Thị Ái Trinh, phụ huynh có con học lớp 12 tại phường An Bình, TP. Cần Thơ, cho rằng mục tiêu thi Tốt nghiệp THPT chỉ nên dừng ở việc kiểm tra kiến thức nền tảng để công nhận hoàn thành chương trình phổ thông. Tuyển sinh đại học, theo chị, đòi hỏi tính phân hóa cao hơn nhiều để chọn lọc nhân tài và định hướng nghề nghiệp, một yêu cầu mà một đề thi chung khó đáp ứng đồng thời.
Chị chỉ ra hệ quả của việc gộp chung: đề thi Tốt nghiệp THPT rơi vào thế vừa quá sức với học sinh chỉ cần bằng tốt nghiệp, vừa thiếu độ sâu cần thiết cho tuyển sinh, dẫn đến hiện tượng nhiều điểm 10 gây khó cho các trường đại học khi xét tuyển. “Việc thi ‘2 trong 1’ khiến đề thi Tốt nghiệp THPT rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, vừa quá sức với học sinh chỉ cần tốt nghiệp để học nghề hoặc đi làm, nhưng lại thiếu độ sâu, tính phân hoá rõ nét, dễ dẫn đến hiện tượng ‘mưa điểm 10’ làm khó các trường đại học khi xét tuyển,” chị Trinh nói.
Theo chị Trinh, 12 năm học của một học sinh đang bị dồn vào vài ngày thi ngắn ngủi. Chỉ một sự cố sức khỏe hoặc biến động tâm lý đúng ngày thi cũng có thể khiến các em mất cả bằng tốt nghiệp lẫn cơ hội vào đại học, dù việc tách kỳ thi có thể phát sinh thêm chi phí tổ chức.
Em Dương Chi Lan Anh, học sinh lớp 12 tại phường Ninh Kiều, TP. Cần Thơ, đồng tình với hướng tách riêng hai kỳ thi. Việc đề thi phải vừa đạt mức cơ bản để xét tốt nghiệp, vừa đủ sức phân loại cho tuyển sinh, theo Lan Anh, buộc người ra đề phải cài thêm những câu hỏi lắt léo về ngữ nghĩa, và điều đó tạo ra tính may rủi ngay cả với học sinh giỏi.
“Trong 50 đến 90 phút thi căng thẳng, chỉ cần sẩy chân mất 0,2 điểm vì một câu ‘bẫy’ là có thể bị đánh bật khỏi ngành học mơ ước. Nếu kỳ thi tốt nghiệp về đúng bản chất nhẹ nhàng tại địa phương, học sinh sẽ ‘được thở’, được có cơ hội học đúng thứ mình cần và thi đúng ngành, trường mình mong đợi,” Lan Anh nói.
Ở một góc nhìn khác, Tiến sĩ Phùng Kim Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Diệu, TP. Cần Thơ, đặt câu hỏi thẳng về sự tồn tại của kỳ thi này. “Kỳ thi Tốt nghiệp THPT như hiện nay có còn thật sự cần thiết?”, ông Phú nói.
Ông chỉ ra rằng điểm số của một kỳ thi diễn ra trong vài ngày khó phản ánh đầy đủ quá trình học tập 12 năm, trong khi độ khó và mức phân hóa của đề lại biến động theo từng năm. Một kỳ thi quy mô toàn quốc, theo ông Phú, luôn tiềm ẩn rủi ro trong khâu coi thi và chấm thi, nên việc dùng kết quả này làm căn cứ chính để tuyển sinh đại học cần được cân nhắc thận trọng hơn.
“Nên nghiên cứu tiến tới bỏ hẳn kỳ thi Tốt nghiệp THPT theo hình thức hiện nay, chứ không chỉ dừng ở việc tách đôi thi tốt nghiệp và thi đại học”, TS Phùng Kim Phú đề xuất.
Với tuyển sinh đại học, ông Phú đề xuất một kỳ thi đánh giá năng lực cấp quốc gia, tạm gọi là VN-SAT, trong đó Bộ GD&ĐT xây dựng khung đánh giá, ngân hàng câu hỏi và chuẩn kỹ thuật chung. Các trường đại học đủ năng lực sẽ đứng ra tổ chức thi tại nhiều địa phương, với nhiều đợt trong năm, và kết quả được công nhận trên toàn quốc để thí sinh dùng xét tuyển vào nhiều trường.
Ông cảnh báo, nếu chỉ tách làm hai kỳ thi độc lập mà vẫn giữ nguyên cách vận hành cũ, học sinh sẽ càng vất vả hơn vì phải thi nhiều lần, tốn thêm thời gian và chi phí. “Chỉ khi xây dựng được một kỳ thi đánh giá năng lực chung, chuẩn hóa, tổ chức nhiều đợt và cho phép dùng kết quả tốt nhất để xét tuyển, áp lực thi cử mới thực sự được trút bỏ và chất lượng cũng được nâng cao”, thầy Phú nói.
Nguyễn Quyến (tổng hợp)