Xác nhận ca tử vong do lây nhiễm Virus Nipah trong mật chà là tại Bangladesh; mầm bệnh phát sinh từ dịch tiết dơi ăn quả xâm nhập vào nguồn nhựa cây tươi.
- Biên phòng Tam Hợp dựng nhà, trao sinh kế giúp dân vùng cao đón xuân
- Những lợi ích và lưu ý khi sử dụng sữa Ông Thọ có đường
- Thị trường vận tải hành khách chiều về TP.HCM căng thẳng sau Tết 2026
Diễn biến lây nhiễm và cơ chế xâm nhập của virus từ loài dơi
Hôm 07/02; Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận một phụ nữ khoảng 40 tuổi tại Bangladesh tử vong do nhiễm virus Nipah. Bệnh nhân qua đời sau một tuần phát triệu chứng sốt và co giật. Điều tra dịch tễ cho thấy người này đã uống mật cây chà là tươi; một thói quen phổ biến tại địa phương và là con đường lây truyền chính. Trước đó, hai nhân viên y tế tại bang Tây Bengal; Ấn Độ cũng được xác nhận nhiễm virus này sau khi dự tiệc cưới vùng biên giới.
Sự lây nhiễm bắt đầu từ quy trình thu hoạch thủ công đã tồn tại hàng thế kỷ. Tại các vùng nông thôn Bangladesh và Ấn Độ; người dân thường rạch vỏ cây chà là và treo bình gốm để hứng nhựa chảy ra qua đêm. Camera hồng ngoại của Viện Dịch tễ học; Kiểm soát và Nghiên cứu Bệnh tật Bangladesh (IEDCR) tại huyện Sitakunda; tỉnh Chattogram đã ghi lại cảnh dơi thuộc chi Pteropus đậu trên miệng bình; thải nước tiểu và nước bọt chứa virus Nipah trực tiếp vào nguồn mật.
Đặc tính sinh thái của virus Nipah và tỷ lệ tử vong tại khu vực
Giáo sư Stephen Luby từ Đại học Stanford; trong cuộc phỏng vấn năm 2018, mô tả đây là một con đường cao tốc sinh học. Theo dữ liệu từ Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (NIH), mật chà là có độ pH khoảng 7,2; tạo môi trường trung tính giúp bảo vệ cấu trúc virus. Mùa thu hoạch trùng mùa đông Nam Á với nhiệt độ từ 15 đến 28 độ C đóng vai trò như “tủ bảo ôn”; kéo dài tuổi thọ của virus Nipah trong dịch tiết dơi hòa lẫn với mật cây.
Virus Nipah tấn công trực tiếp vào hệ hô hấp và thần kinh trung ương; gây viêm não cấp tính và để lại di chứng thần kinh cho khoảng 20% người sống sót. Số liệu từ ReliefWeb thuộc OCHA cho thấy kể từ năm 2001; Bangladesh ghi nhận 348 ca mắc với 250 người tử vong; tương đương tỷ lệ 72%. Đáng lo ngại hơn; gần một nửa số ca nhiễm này; tương ứng 162 trường hợp, có liên quan trực tiếp đến việc tiêu thụ mật chà là tươi hoặc lên men.
Lịch sử dịch tễ và các biện pháp phòng ngừa y tế khu vực
Lần đầu xuất hiện năm 1999 tại Malaysia và Singapore, dịch bệnh đã khiến hơn 100 người chết và buộc tiêu hủy hơn 1 triệu con lợn. Tại Bangladesh, virus còn có khả năng lây truyền trực tiếp giữa người với người; chiếm 29% số ca. Bệnh thường bùng phát định kỳ từ tháng 12 đến tháng 4 hàng năm vào mùa thu hoạch mật. Hiện nay; thế giới vẫn chưa có thuốc kháng virus hay vaccine đặc hiệu nào được phê duyệt để điều trị căn bệnh này.
Các chuyên gia khuyến nghị áp dụng kỹ thuật “váy che” bằng lưới tre ngăn dơi tiếp cận bình mật hoặc đun sôi nhựa cây trước khi uống. Sau khi Ấn Độ xác nhận các ca nhiễm; Hong Kong, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam đã đồng loạt thắt chặt sàng lọc y tế tại cửa khẩu. Sáng 27/01; Bộ Y tế Việt Nam yêu cầu tăng cường giám sát tại cộng đồng; khuyến cáo người dân không ăn trái cây bị dơi cắn và tránh uống nhựa cây thốt nốt sống.
Theo: VnExpress