Một loài lan dược liệu cực kỳ quý hiếm, nằm trong Sách đỏ Việt Nam, vừa được các nhà khoa học phát hiện tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, Thanh Hóa. Phát hiện ở độ cao tới 1.650m này được đánh giá có ý nghĩa khoa học và bảo tồn lớn
- Thịt chim cút giàu dinh dưỡng nhưng không phải ai cũng nên sử dụng
- Lần đầu tiên tại Việt Nam. Cắt bỏ hai thận đa nang khổng lồ gần 10kg và ghép thận thành công trong một ca mổ
- Greenland: “Kho báu” băng giá khiến Mỹ khao khát sở hữu
Phát hiện quan trọng trong rừng nguyên sinh Pù Luông
Theo Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, trong quá trình khảo sát thực địa giai đoạn 2024–2025, các nhà khoa học đã ghi nhận sự xuất hiện của loài lan gấm ngọc vân hồng tại nhiều khu vực rừng nguyên sinh. Hoạt động khảo sát nằm trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu khoa học do Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga chủ trì thực hiện.
Loài lan được phát hiện có tên khoa học là Anoectochilus roxburghii, thuộc chi lan kim tuyến (Anoectochilus), nhóm thực vật nổi tiếng ở châu Á cả về hình thái lẫn giá trị y học. Việc ghi nhận sự hiện diện của loài này tại Pù Luông được giới khoa học đánh giá là rất quan trọng, bởi đây là loài phân bố hẹp, sinh trưởng chậm và đang bị đe dọa trong tự nhiên.
Theo ông Lê Thanh Hữu, Phó Giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, lan gấm ngọc vân hồng được phát hiện tại các khu vực như suối Khuyên (xã Cổ Lũng), tuyến đường mòn lên đỉnh Pù Luông (xã Thành Sơn) và khu vực Son Bá Mười (xã Lũng Cao). Độ cao phân bố của loài dao động từ khoảng 200m đến trên 1.650m so với mực nước biển.
Đặc điểm sinh học và giá trị dược liệu cao
Trong tự nhiên, lan gấm ngọc vân hồng thường sinh trưởng ở các khu rừng ẩm, râm mát, có độ che phủ lớn và hệ sinh thái ổn định. Đây là điều kiện mà rừng Pù Luông vẫn còn bảo tồn được tương đối nguyên vẹn, tạo môi trường thuận lợi cho nhiều loài thực vật quý hiếm phát triển.
Loài lan này gây ấn tượng bởi bộ lá màu xanh lục sẫm, trên bề mặt xuất hiện các đường vân ánh kim màu hồng hoặc bạc chạy dọc theo gân lá. Vẻ đẹp tinh tế này khiến lan gấm ngọc vân hồng được giới chơi lan đặc biệt săn tìm.
Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của Anoectochilus roxburghii không nằm ở hình thái mà ở dược tính. Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy loài lan này chứa các hợp chất sinh học quan trọng như kinsenoside, flavonoid và polysaccharide. Các hoạt chất này được đánh giá có tác dụng hỗ trợ điều hòa đường huyết, bảo vệ gan, tăng cường miễn dịch và có tiềm năng ứng dụng trong một số phác đồ hỗ trợ điều trị ung thư.
Chính giá trị dược liệu cao đã khiến lan kim tuyến nói chung và lan gấm ngọc vân hồng nói riêng từng bị khai thác quá mức trong tự nhiên, dẫn đến suy giảm nghiêm trọng quần thể ở nhiều khu vực.
Ý nghĩa bảo tồn và đa dạng sinh học Thanh Hóa
Theo kết quả khảo sát bước đầu, trong các đợt nghiên cứu tại Pù Luông, các nhà khoa học đã ghi nhận khoảng 40 loài thực vật đang trong giai đoạn ra hoa, kết quả. Nhóm phong lan chiếm tỷ lệ đáng kể, phản ánh sự phong phú và đặc trưng của hệ sinh thái rừng nguyên sinh miền tây Thanh Hóa.
Việc phát hiện lan gấm ngọc vân hồng không chỉ bổ sung dữ liệu khoa học quan trọng về hệ thực vật của khu bảo tồn, mà còn góp phần khẳng định giá trị đa dạng sinh học đặc biệt của Pù Luông. Đây được xem là cơ sở quan trọng để xây dựng các chương trình bảo tồn, phục hồi và phát triển bền vững nguồn gen quý hiếm.
Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông cho biết sẽ phối hợp với các cơ quan chuyên môn tiếp tục theo dõi, đánh giá số lượng cá thể, vùng phân bố và nguy cơ tác động từ con người đối với loài lan này. Đồng thời, các biện pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ thực vật quý hiếm sẽ được đẩy mạnh, nhằm hạn chế tình trạng khai thác trái phép.
Giới khoa học kỳ vọng, với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương, lan gấm ngọc vân hồng cùng nhiều loài thực vật quý khác tại Pù Luông sẽ được bảo vệ hiệu quả, góp phần giữ gìn “kho báu xanh” của Thanh Hóa
Theo: Báo VnExpress