Người dân xã Đường Hoa (Quảng Ninh) tình cờ phát hiện quần thể chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi ẩn sâu trong rừng nguyên sinh Quảng Nam Châu, mở ra cơ hội bảo tồn nguồn gen chè bản địa.
- Tuyên 3 án tử hình cho đường dây ma túy xuyên quốc gia ở TPHCM
- Nghề đan nơm Hoàng Tiến tìm sức sống mới trên chợ số
- Mỹ treo thưởng 15 triệu USD truy tìm mạng lưới tài chính UAV Iran
Ẩn sâu dưới chân đỉnh Quảng Nam Châu cao 1.507 m, những cây chè cổ thụ gần như bị lãng quên giữa rừng nguyên sinh. Chỉ khi người dân không còn thường xuyên lên hái chè, quần thể này mới có điều kiện sinh trưởng tự nhiên, không có dấu vết can thiệp của con người.
Mới đây, người dân thôn Tài Chi, xã Đường Hoa, tỉnh Quảng Ninh, trong quá trình đi rừng đã phát hiện nhiều cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi mọc tập trung tại rừng nguyên sinh Quảng Nam Châu – dãy núi mây phủ quanh năm.
Đoàn khảo sát do Bí thư Đảng ủy Hồ Đức Quang và Chủ tịch xã Trần Đức Dũng dẫn đầu, cùng một người dân bản địa, đi theo lối mòn sâu vào rừng để xác thực địa điểm. Sau khoảng 15 phút đi bộ, đoàn ghi nhận cây chè cổ đầu tiên có chu vi gốc khoảng 120 cm, cao gần 10 m, mọc cheo leo trên vách ở độ cao khoảng 300 m so với mực nước biển. Đây cũng là cá thể lớn nhất được ghi nhận trong khu vực khảo sát.
“Từ ngày xưa người dân đã biết khu này có cây chè rồi. Vào dịp Thanh Minh người dân vẫn lên hái chè mang đi bán”, ông Tằng Tắc Dếnh, người dân làng Tài Chi, kể lại.
Quần thể chè cổ mở ra hướng bảo tồn nguồn gen quý
Phát hiện mới là mảnh ghép quan trọng trong quá trình xác định quần thể chè cổ ở Đường Hoa. Trước đó, xã đã khảo sát và ghi nhận 3 cây chè cổ thụ tại thôn Lý Quảng, cùng thuộc dãy Quảng Nam Châu, có chu vi gốc từ 70-95 cm.
Trong số này, 2 cây được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam, với tuổi đời xác định 120 năm. Hai cây có chu vi gốc lần lượt 85 cm và 95 cm, cao 15 m, đường kính tán 7-8 m.
Đường Hoa vốn được biết đến là vùng trồng chè lớn nhất Quảng Ninh, gắn với nông trường quốc doanh hình thành từ những năm 1960. Sau sáp nhập, xã có diện tích hơn 220 km², trong đó gần 220 ha đang được khai thác chè.
Đáng chú ý, phát hiện quần thể chè cổ diễn ra đúng thời điểm Lễ hội chè Đường Hoa được tổ chức trong hai ngày 08-09/8. Tại sự kiện, địa phương chính thức đón nhận bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam cho hai cây chè cổ thụ.
Qua khảo sát thực địa mở rộng, quy mô quần thể được xác định lớn hơn nhiều so với 3 cây từng ghi nhận trước đó. Khu vực có hơn 100 cây lớn nhỏ phân bố trên diện tích khá rộng, chu vi thân dao động từ khoảng 60 cm đến hơn 1,2 m.
Bà Bùi Thị Mai Anh, người gốc Hà Cối, đã ba lần vào rừng Quảng Nam Châu. Bà cho biết lần đầu chỉ leo lên đỉnh núi, đến lần thứ hai mới phát hiện quần thể chè với số lượng rất lớn, “nhiều đến ban đầu còn đếm, sau không đếm nổi nữa”.
Ông Hồ Đức Quang, Bí thư Đảng ủy Đường Hoa, đánh giá đây là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục khảo sát khoa học, khoanh vùng bảo vệ và xây dựng hồ sơ bảo tồn nguồn gen quý. Đồng thời, địa phương hướng tới việc phát huy giá trị của quần thể chè cổ thụ thành sản phẩm du lịch sinh thái, văn hóa đặc trưng của vùng cao biên giới.
Giữa thảm thực vật dày đặc của rừng nguyên sinh, quần thể chè cổ hàng trăm năm tuổi đang đặt ra nhiều câu hỏi về nguồn gốc, giá trị và những điều còn ẩn giấu trong cánh rừng Quảng Nam Châu.
Nguyễn Quyến (tổng hợp)