Từ sau tuổi 40, caffeine có thể khiến một số người cảm nhận rõ hơn tình trạng tim đập nhanh, nhưng người tăng huyết áp vẫn có thể uống cà phê ở mức vừa phải nếu huyết áp được kiểm soát tốt.
- Thịt heo nhập khẩu giá rẻ gây sức ép lên người nuôi trong nước
- Tháo dỡ cổng nhà ở Lâm Đồng, một người tử vong vì trụ bê tông đổ
- 19 tuổi nói tiếng Anh khiến mạng xã hội bất ngờ
Nhiều người trung niên nhận thấy cùng một lượng cà phê từng sử dụng trong nhiều năm nay lại dễ gây hồi hộp hơn, trong khi thói quen uống không thay đổi. GS-TS, bác sĩ Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, cho biết phần lớn người bị tăng huyết áp, kể cả đang điều trị, vẫn có thể duy trì cà phê nếu huyết áp ổn định và lượng sử dụng phù hợp.
Caffeine là hoạt chất kích thích hệ thần kinh trung ương và có thể tác động đến hệ thần kinh giao cảm. Sau khi được đưa vào cơ thể, chất này làm mạch máu co lại trong thời gian ngắn, đồng thời khiến nhịp tim tăng, từ đó huyết áp có thể nhích lên trong khoảng 1-3 giờ.
Phản ứng này không giống nhau giữa những người uống cà phê. Người ít sử dụng hoặc nhạy cảm với caffeine thường có mức tăng huyết áp rõ hơn, trong khi người uống thường xuyên có thể ít chịu tác động do cơ thể đã thích nghi với caffeine.
Tuổi tác cũng làm thay đổi cách cơ thể phản ứng với những tác động vốn trước đây không đáng kể. Khi nguy cơ tăng huyết áp tự nhiên tăng theo tuổi, cảm giác hồi hộp hoặc những biến động huyết áp sau một tách cà phê vì thế dễ được nhận thấy hơn ở người sau 40 tuổi.
Tuy vậy, cần tách biệt tình trạng huyết áp tăng trong thời gian ngắn với bệnh tăng huyết áp kéo dài. Khuyến cáo năm 2024 của Hội Tim mạch châu Âu (ESC) cho biết chưa có bằng chứng khoa học chứng minh uống cà phê thường xuyên làm tăng nguy cơ mắc tăng huyết áp.
Cách sử dụng cà phê cũng tạo ra khác biệt đáng kể. Hai người cùng uống hai ly mỗi ngày nhưng nếu một người chọn cà phê đen hoặc cà phê lọc không đường, còn người kia thêm nhiều đường, sữa hoặc siro, tác động tổng thể đối với sức khỏe tim mạch sẽ không giống nhau.
Caffeine không phải yếu tố duy nhất cần xem xét
Điểm đáng chú ý là tác động tức thời của caffeine và ảnh hưởng lâu dài của cà phê không hoàn toàn trùng nhau. Dù có thể làm huyết áp tăng trong thời gian ngắn, cà phê ở mức tiêu thụ thông thường không được cho là làm tăng nguy cơ bệnh tim ở phần lớn người trưởng thành.
Một nghiên cứu được đăng trên chuyên san BMJ còn ghi nhận nhóm uống khoảng 3-4 ly cà phê mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong do tim mạch thấp hơn nhóm không uống cà phê. Vì vậy, cảm giác tim đập nhanh sau khi uống không thể tự nó được dùng để kết luận cà phê gây hại cho tim về lâu dài.
Mối lo khác thường xuất hiện ở người đang dùng thuốc hạ huyết áp. Theo GS Hùng, chưa có bằng chứng cho thấy lượng cà phê vừa phải làm giảm hiệu quả của những nhóm thuốc phổ biến như thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn kênh canxi và thuốc lợi tiểu.
Ngoại lệ cần được lưu ý là caffeine liều cao hoặc trường hợp người uống không thường xuyên. Trong những tình huống này, caffeine có thể đối kháng một phần tác dụng của thuốc chẹn beta, dù nguy cơ không đồng nghĩa với việc mọi người đang điều trị tăng huyết áp phải bỏ cà phê.
GS Hùng nhấn mạnh: “Điều cần lưu ý là không nên dùng cà phê để uống thuốc”. Thuốc vẫn cần được sử dụng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, thay vì dùng cà phê làm thức uống đi kèm.
Cuối cùng, lượng caffeine không phải yếu tố duy nhất quyết định một ly cà phê ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe. Cà phê đen nguyên chất và cà phê sữa nhiều đường có thể chứa lượng caffeine tương đương, nhưng lượng đường và chất béo đi kèm khiến tác động tổng thể của hai loại đồ uống khác nhau.
Vì vậy, câu hỏi sau tuổi 40 không đơn giản là có nên uống cà phê hay không. Điều cần xem xét là lượng uống, cách pha chế, mức độ nhạy cảm với caffeine và tình trạng huyết áp của từng người.
Nguyễn Hiệp (tổng hợp)