Sự khác biệt trong chính sách giám sát hạt nhân giữa Iran và Israel đang gây ra nhiều tranh cãi về tính công bằng của các định chế quốc tế và các toan tính địa chính trị.
- Khách quốc tế ngỡ ngàng trước nhịp sống sáng sớm tại Việt Nam
- Lô ma túy tiền tỷ: Hai thanh niên bị bắt tại biên giới Hà Tĩnh
- Giảm cân lành mạnh: Bí quyết từ bữa sáng giúp quý ông giảm 8 kg
Quy trình giám sát hạt nhân chặt chẽ đối với chương trình của Iran
Chương trình hạt nhân của Iran khởi đầu từ thập niên 1950, mở rộng mạnh sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Iran là quốc gia ký NPT và từ năm 1974 đã ký thỏa thuận bảo đảm toàn diện với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Năm 2015, Tehran ký JCPOA, chấp nhận giới hạn mức làm giàu uranium 3,67% và chịu sự kiểm tra nghiêm ngặt.
Sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân vào năm 2018, Iran đã dần nối lại các hoạt động làm giàu năng lượng. Theo báo cáo của IAEA năm 2025, Iran đang nắm giữ khoảng 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%. Tuy nhiên, vào tháng 3/2025, Giám đốc Tình báo Mỹ Tulsi Gabbard khẳng định Tehran vẫn chưa thực sự chế tạo vũ khí hạt nhân.
Trong 10 tháng qua, các cuộc xung đột liên quan đến Mỹ và Israel đã gây thiệt hại lớn cho Iran. Cuộc chiến 12 ngày vào tháng 6 năm ngoái cùng đợt giao tranh kéo dài một tháng gần đây khiến 2.600 người thiệt mạng. Những sự kiện này đẩy thế giới vào khủng hoảng năng lượng, trong khi các cáo buộc về vũ khí hạt nhân của Iran vẫn thiếu bằng chứng.
Chính sách mập mờ và sự miễn trừ giám sát hạt nhân của Israel
Israel khởi động chương trình hạt nhân từ thập niên 1950 với sự giúp đỡ từ Pháp tại cơ sở Dimona. Dù ước tính sở hữu khoảng 80 đến 200 đầu đạn hạt nhân, nước này chưa từng xác nhận hay phủ nhận năng lực của mình. Chính sách “mập mờ chiến lược” giúp Israel duy trì khả năng răn đe mà không phải đối mặt với các trừng phạt quốc tế gay gắt.
Năm 1986, bí mật hạt nhân của Israel bị lung lay khi kỹ thuật viên Mordechai Vanunu tiết lộ thông tin cho báo chí. Đến năm 2018, Thủ tướng Benjamin Netanyahu vẫn đưa ra những câu trả lời lấp lửng về vấn đề này trên truyền thông quốc tế. Do không ký NPT, Israel không phải chịu sự thanh sát của IAEA, khác biệt hoàn toàn với quy trình kiểm soát Iran.
Sự khác biệt này khiến nhiều chuyên gia lo ngại về tình trạng “tiêu chuẩn kép” trong kiểm soát vũ khí hạt nhân. Nhà phân tích Ahmed Najar cho rằng Israel được miễn trừ nhờ vị thế đồng minh thân cận của phương Tây. Nếu không có những chuyển biến lớn về trật tự chính trị toàn cầu, chương trình hạt nhân của Israel nhiều khả năng sẽ tiếp tục nằm ngoài giám sát.
Theo: Báo Tintức.