Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bản đồ về eo biển Hormuz, gọi đây là “lãnh thổ mới của Mỹ”, trong khi Iran bác bỏ tuyên bố về quyền kiểm soát tuyến hàng hải.
- Đường dây rửa tiền 1.200 tỷ đồng núp bóng chip điện tử ở Hà Nội
- Công an làm việc tại nơi ở của Hải Sapa TV ở Lào Cai
- Người Việt ăn thịt gần gấp đôi khuyến nghị, thiếu rau xanh
Ông Trump đăng bài trên Truth Social khoảng 19h41 ngày 18/8 theo giờ Hà Nội, sau khi nói không có đàm phán nào với Iran. Động thái này xuất hiện một tuần sau khi ông lần đầu đề cập khả năng tuyên bố chủ quyền tại Garden City, bang New York.
Trong bài đăng, ông Trump viết: “Không có bất kỳ cuộc đàm phán hay thảo luận nào đang diễn ra hoặc được lên lịch với Cộng hòa Hồi giáo Iran. Lệnh phong tỏa hải quân vẫn duy trì đầy đủ hiệu lực.” Ông cũng nói eo biển Hormuz “đang mở và hoạt động”, đồng thời khẳng định mọi thủy lôi đã được tháo gỡ hoặc kích nổ.
Diễn biến này nối tiếp cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng 02. Ngày 28/02, Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích lớn nhằm vào Iran, sau đó Tehran đáp trả bằng tên lửa, drone và phong tỏa trên thực tế eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu và khí hóa lỏng của thế giới.
Từ ngày 13/4, Hải quân Mỹ tăng cường phong tỏa các cảng Iran sau khi vòng đàm phán tại Islamabad đổ vỡ. Một lệnh ngừng bắn tạm thời đầu tháng 4 từng giúp một số tàu trở lại tuyến, nhưng Iran vẫn duy trì quyền kiểm soát đường hàng hải này.
Mốc 60 ngày để đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột hết hạn vào Chủ nhật 16/8 mà không có tiến triển. Cùng thời điểm, Iran và Oman thúc đẩy một thỏa thuận riêng về tuyến hàng hải mới qua Hormuz, khiến Washington lo ngại vai trò của mình trong việc quyết định tuyến đường bị thu hẹp.
Tuyên bố chính trị gặp ranh giới pháp lý
Theo Wall Street Journal, một quan chức Nhà Trắng giấu tên từng cho rằng phát ngôn “tuyên bố chủ quyền” của ông Trump chỉ là câu nói đùa. Tuy nhiên, ông Trump vẫn đăng bản đồ ghi “lãnh thổ mới của Mỹ” mà không đưa ra đính chính.
Theo luật pháp quốc tế, phần lớn eo biển Hormuz nằm trong lãnh hải Iran và Oman, theo các hãng tin Mỹ được bài gốc dẫn lại. Một tuyên bố đơn phương trên mạng xã hội vì thế không thể tự mình thay đổi ranh giới chủ quyền đã được xác lập.
Phía Iran lập tức phản ứng. Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi nói: “Đúng như việc Trump viết đúng tên vịnh Ba Tư vĩnh cửu, ảo tưởng của ông ta về eo biển Hormuz rồi sẽ sớm được sửa lại — hoặc chính chúng tôi sẽ sửa lại ảo tưởng của người đàn ông mê muội này.” Ông nhấn mạnh chỉ Tehran có quyền đóng – mở Hormuz.
Khoảng cách giữa tuyên bố “kiểm soát hoàn toàn”, “mở cửa hoàn toàn” và thực tế pháp lý vì thế vẫn còn rõ. Câu hỏi về quyền kiểm soát Hormuz chưa được giải quyết bằng một bài đăng trên mạng xã hội.
Nguyễn Hiệp (tổng hợp)