Một thiên thạch nặng hơn 1 kg rơi xuyên mái nhà tại Hillsborough, New Jersey vào tháng 7/2024, và nghiên cứu công bố trên Science Advances ngày 15/7/2025 xác định đây là mẫu vật hiếm có thể cung cấp bằng chứng về nguồn gốc sự sống trên Trái Đất.
- Mưa lớn tiếp diễn ở miền núi phía Bắc, nguy cơ lũ quét tăng cao
- Hàng trăm xã miền núi phía Bắc đối mặt lũ quét và sạt lở
- Công an Hải Phòng truy tìm bị hại vụ lừa đảo thuê nhà online
Ngày 16/7/2024, một thiên thạch lao qua bầu trời miền đông nước Mỹ kèm tiếng nổ siêu thanh làm rung chuyển thành phố New York, trước khi mảnh vỡ đâm xuyên nóc và trần phòng ngủ của một ngôi nhà ở thị trấn Hillsborough, bang New Jersey. Điều khiến mẫu vật này trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở hành trình của nó, mà còn ở cách chủ nhà xử lý ngay sau khi thiên thạch rơi xuống.
Chủ nhà đeo găng tay, thu thập các mảnh vỡ và bảo quản chúng trong lọ riêng biệt, tránh tiếp xúc trực tiếp bằng tay trần. Nhà thiên văn học Peter Jenniskens thuộc Viện SETI và Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA, tác giả chính của nghiên cứu, cho rằng chính thao tác này đã giữ cho mẫu vật không bị ô nhiễm bởi dầu hoặc hơi ẩm, tạo ra độ tinh khiết hiếm thấy trong các trường hợp thiên thạch rơi tự nhiên.
Mike Zolensky, nhà nghiên cứu thiên thạch tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA, phụ trách phân tích mảnh vỡ và phát hiện mẫu vật chứa đầy axit amin cùng các hợp chất hữu cơ hình thành qua phản ứng hóa học với khoáng chất trong đá. Nhóm nghiên cứu xếp loại thiên thạch thuộc nhóm chondrite carbon CM1/2 — một phân loại lai chưa từng được áp dụng nhiều, vì đây mới chỉ là thiên thạch thứ hai thuộc nhóm này được tìm thấy trên Trái Đất.
Sự phân loại này phản ánh một đặc điểm cụ thể: thiên thạch mang dấu hiệu của tiểu hành tinh mẹ từng có nước lỏng, khác với CM2 thông thường vốn đến từ các tiểu hành tinh chưa bị nước biến đổi đáng kể. Nhóm nghiên cứu tìm thấy các hạt muối nhỏ bên trong mẫu vật và kết luận thiên thạch có thể xuất phát từ khu vực gần bề mặt tiểu hành tinh, nơi nước lỏng bay hơi để lại muối tích tụ.
Theo số liệu từ Phys.org, thiên thạch Hillsborough chứa 1,8% carbon và 0,07% nitơ. Nhà hóa học vũ trụ Queenie Chan ở Đại học Royal Holloway, London và nhà hóa sinh Nana Ogawa thuộc Cơ quan Khoa học và Công nghệ Hải dương – Địa cầu Nhật Bản xác nhận nghiên cứu đồng vị cho thấy các chondrite carbon nguyên thủy, trong đó có nhóm CM, đã mang vật chất hữu cơ đến Trái Đất sơ khai.
Nhà sinh học vũ trụ Danny Glavin thuộc Trung tâm Bay Vũ trụ Goddard của NASA tại Greenbelt, Maryland, và đồng nghiệp kết luận rằng nhờ cung cấp axit amin, axit carboxylic và các phân tử hữu cơ hòa tan khác, các thiên thạch nhóm CM có thể đã đóng góp vào kho dự trữ tiền sinh học trước khi sự sống xuất hiện trên Trái Đất. Nước muối trong môi trường tiểu hành tinh tạo điều kiện cho phosphate tồn tại trong dung dịch, thúc đẩy phản ứng giữa các hợp chất hữu cơ và kết tủa khoáng chất — chuỗi phản ứng mà nhiều nhà nghiên cứu xem là nền tảng hóa học của sự sống.
Dữ liệu quỹ đạo được nhóm nghiên cứu ghép nối từ hình ảnh camera trên khắp miền đông nước Mỹ cho thấy thiên thạch đến từ phía trong vành đai tiểu hành tinh, nằm giữa quỹ đạo Sao Hỏa và Sao Mộc. Hiện các nhà nghiên cứu đang đối chiếu khoáng chất muối trong thiên thạch Hillsborough với mẫu vật từ tiểu hành tinh Bennu thu thập trong nhiệm vụ OSIRIS-REx năm 2020 của NASA và từ tiểu hành tinh Ryugu trong nhiệm vụ Hayabusa2 năm 2019 của Nhật Bản, nhằm tìm điểm tương đồng có thể thu hẹp nguồn gốc cụ thể của mẫu vật.
Các mảnh vỡ của thiên thạch Hillsborough hiện đang được bảo quản tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ ở New York, nơi chúng tiếp tục là đối tượng phân tích trong hành trình truy tìm câu trả lời cho câu hỏi mà khoa học chưa khép lại: sự sống trên Trái Đất bắt đầu từ đâu.
Vũ Phượng (tổng hợp)