Giới khoa học đang tranh luận về việc các sứ mệnh Viking của NASA từ nửa thế kỷ trước có thể đã tìm thấy dấu vết sự sống trên sao Hỏa nhưng bị bỏ qua.
- Nga tuyên bố duy trì giới hạn hạt nhân nếu Mỹ không vượt rào
- Tay súng 18 tuổi xả súng tại Thái Lan đã bị tiêu diệt
- NATO triển khai sứ mệnh bảo vệ an ninh tại Bắc Cực
Sự sống trên sao Hỏa và những thí nghiệm từ năm 1976
Vào năm 1976, hai tàu đổ bộ Viking 1 và Viking 2 của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đã lần lượt đáp xuống bề mặt hành tinh đỏ. Cả hai con tàu này đều mang theo ba thí nghiệm sinh học quan trọng với mục tiêu tìm kiếm các dấu hiệu của sự sống và ban đầu đã thu được những kết quả rất khả quan. Tuy nhiên, một thiết bị phân tích khác có tên GC-MS lại không phát hiện được các phân tử hữu cơ cần thiết, vốn được coi là bằng chứng then chốt để chứng minh sự tồn tại của sự sống.
Thiết bị GC-MS hoạt động dựa trên nguyên lý nung nóng các mẫu đất lấy từ bề mặt sao Hỏa. Ban đầu, mẫu đất được nung đến 120 độ C để loại bỏ khí CO2 dư thừa, sau đó nhiệt độ được tăng vọt lên 630 độ C nhằm làm bay hơi các hợp chất hữu cơ để tiến hành phân tích sâu hơn. Thay vì tìm thấy các phân tử hữu cơ như mong đợi, thiết bị này chỉ ghi nhận một đợt phát thải CO2 bất thường lần thứ hai cùng với một lượng nhỏ của hai loại khí khác.
Chính những phát hiện không đồng nhất này đã khiến nhà khoa học trưởng của dự án khi đó là Gerald Soffen đưa ra một kết luận gây thất vọng rằng không có sự sống trên hành tinh này. Kết luận đó nhanh chóng trở thành quan điểm chính thức và được ghi nhận rộng rãi trong các tài liệu khoa học suốt nhiều thập kỷ. Mặc dù các thí nghiệm sinh học khác có kết quả dương tính, nhưng sự thất bại của GC-MS trong việc tìm thấy chất hữu cơ đã phủ bóng đen lên toàn bộ sứ mệnh.
Sự sống trên sao Hỏa dưới góc nhìn của giáo sư Steve Benner
Hiện nay, một đội ngũ khoa học gia do giáo sư Steve Benner từ Quỹ Tiến hóa Phân tử Ứng dụng dẫn đầu đang đưa ra những lập luận trái ngược hoàn toàn với các tài liệu cũ. Theo báo cáo đăng trên chuyên san Astrobiology, giáo sư Benner cho rằng dữ liệu từ tàu Viking thực chất đã cho thấy một điều hoàn toàn khác với những gì thế giới vẫn tin tưởng. Ông nhấn mạnh rằng việc thiếu vắng các phân tử hữu cơ chỉ là cách mà đội ngũ thực hiện sứ mệnh Viking thời đó diễn giải kết quả.
Vị giáo sư này lập luận rằng với những hiểu biết hiện đại, giới khoa học giờ đây có thể khẳng định tàu Viking thực chất đã tìm thấy các phân tử hữu cơ trên hành tinh đỏ. Ông cho rằng các thiết bị vào thời điểm 50 năm trước đã ghi nhận đúng dữ liệu, nhưng sự hạn chế trong việc phân tích đã dẫn đến sai lầm. Sự nhầm lẫn này không chỉ là một sai sót nhỏ mà nó đã làm trì hoãn toàn bộ tiến trình nghiên cứu sinh học vũ trụ trên sao Hỏa trong suốt nửa thế kỷ qua.
Thay vì duy trì một cuộc tranh luận khoa học đa chiều về các bằng chứng thu được, phía NASA lại sớm đưa ra quan điểm chính thức phủ nhận sự sống. Điều này khiến nội dung “không có sự sống” bị đóng đinh vào sách giáo khoa và định hướng nghiên cứu của nhiều thế hệ. Giáo sư Benner tin rằng đã đến lúc cộng đồng khoa học cần nhìn nhận lại một cách nghiêm túc các dữ liệu lịch sử này để không tiếp tục bỏ lỡ những cơ hội khám phá quan trọng.
Lời kêu gọi mở lại các cuộc thảo luận khoa học về vũ trụ
Để bù đắp cho khoảng thời gian 50 năm bị trì hoãn, giáo sư Benner đang kêu gọi mở lại các cuộc thảo luận khoa học đúng nghĩa về những bằng chứng này. Ông cho rằng dịp kỷ niệm các tàu đổ bộ Viking đáp xuống sao Hỏa là thời điểm thích hợp nhất để giới khoa học cùng ngồi lại đánh giá lại vấn đề. Việc xem xét lại các dữ liệu cũ không chỉ để sửa sai cho quá khứ mà còn nhằm định hướng chính xác hơn cho các sứ mệnh tìm kiếm sự sống trong tương lai.
Những bằng chứng mới từ các tàu đổ bộ sau này như Phoenix vào năm 2008 đã cung cấp thêm nhiều thông tin quý giá giúp giải thích tại sao sứ mệnh Viking trước đây lại đưa ra kết luận sai lệch. Sự hiểu biết về thành phần hóa học trong đất của sao Hỏa hiện nay đã khác xa so với những năm 1970. Chính vì vậy, việc sử dụng các công nghệ và kiến thức mới để tái phân tích dữ liệu cũ được xem là một bước đi cần thiết và cấp bách.
Sứ mệnh Viking có thể đã thực sự chạm tay vào sự sống ngoài Trái đất ngay từ những năm 1970, nhưng định kiến khoa học lúc bấy giờ đã ngăn cản con người thừa nhận sự thật đó. Giới nghiên cứu hy vọng rằng những tranh luận mới sẽ thúc đẩy NASA và các cơ quan vũ trụ thay đổi cách tiếp cận. Sự sống trên hành tinh đỏ có thể không còn là một câu hỏi xa vời nếu chúng ta dám đối diện và sửa chữa những sai lầm trong quá khứ.
Theo: Báo Thanh Niên