Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ chính thức coi eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ sau khi hoàn tất chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, trong khi Tehran khẳng định eo biển này thuộc về Iran và sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa.
- Gạo ST25 giả tràn lan, người mua nhận biết hàng thật thế nào?
- Tỏi được đánh giá cao nhưng chưa phải thần dược
- Trường học phải công khai bữa ăn học sinh mỗi ngày
Phát biểu tại một cuộc vận động cử tri ở học viện cảnh sát bang New York ngày 14/8, ông Trump nói Mỹ không tìm cách loại bỏ Iran nhưng sẽ đáp trả gấp 100 lần nếu Tehran tấn công, trong bối cảnh Mỹ và Israel đã không kích Iran từ tháng 2 còn Hải quân Mỹ duy trì phong tỏa các cảng biển của nước này. Ông cũng cho biết Washington đang chuẩn bị giáng một đòn kinh tế mạnh vào Iran, sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt “chưa từng thấy” ngay tuần tới.
“Sau khi chúng ta hoàn tất đánh bại Iran, thì sớm thôi, tôi sẽ tuyên bố eo biển Hormuz là một lãnh thổ của Mỹ. Đó là sự thật”, Tổng thống Donald Trump phát biểu trong cuộc vận động cử tri nói trên. Ông khẳng định Mỹ không tìm cách loại bỏ Iran, nhưng nếu Tehran tấn công, Washington sẽ đáp trả “gấp 100 lần”.
Khi được hỏi liệu Iran có thể hành động dữ dội hơn trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11 hay không, ông Trump đáp: “Chúng tôi thực sự có khả năng phá hủy toàn bộ nơi đó. Chúng tôi không muốn làm điều đó. Nhưng nếu họ tấn công, chúng tôi sẽ đánh trả mạnh gấp 100 lần.” Đây là lần thứ hai trong cùng phát biểu ông Trump nhắc đến mức “gấp 100 lần”, một con số không đi kèm chi tiết cụ thể nào về phương thức thực hiện.
Trong khi đó, giá năng lượng đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ siết phong tỏa Iran. Tổng thống Trump nói: “Việc các bạn phải trả thêm một khoản tiền nhỏ cho giá xăng, hãy nhớ rằng các bạn đang làm điều đó để Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Các bạn đang phải trả mức 4 USD. Không sao cả… Tôi sẽ không bao giờ xin lỗi. Tôi đã làm điều đúng đắn”. Trước đó một ngày, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết duy trì giá dầu và khí đốt ở mức thấp cho người dân Mỹ là “mục tiêu số một” của chính quyền hiện nay, đặt cao hơn cả mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Mỹ và Israel đã phối hợp mở chiến dịch không kích Iran từ tháng 2. Kể từ đó, Iran trên thực tế vẫn kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, còn Mỹ triển khai chiến dịch phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran. Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố trong tuần này rằng lực lượng của họ đủ khả năng duy trì lệnh phong tỏa vô thời hạn.
Đáp lại tuyên bố của ông Trump, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nhấn mạnh: “Eo biển Hormuz không thể bị kiểm soát bằng một dòng trạng thái trên mạng xã hội, bằng tàu sân bay, bằng một mệnh lệnh hay bằng một bài phát biểu vận động bầu cử. Iran không sợ những lời đe dọa hay những màn phô trương sức mạnh”. Ông nói thêm: “Eo biển Hormuz từng thuộc về Iran, đang thuộc về Iran, và sẽ mãi mãi thuộc về Iran. Eo biển này sẽ chỉ được đóng hay mở theo mệnh lệnh của Iran. Chừng nào các vị chưa chấp nhận thực tế, Iran sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa”.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 14/8 cho biết các cuộc thảo luận giữa Iran và Oman về việc cùng quản lý eo biển Hormuz vẫn đang tiếp diễn, nhưng hoàn toàn tách biệt với đàm phán ngừng bắn giữa Iran và Mỹ. Trước đó, ngày 5/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết Iran và Oman đã thống nhất tọa độ cho một tuyến đường mới qua eo biển này, dù thỏa thuận đó sẽ không lập tức khai thông tuyến hàng hải vì còn phụ thuộc vào hành động của Mỹ.
Tuyên bố về việc biến Hormuz thành lãnh thổ Mỹ, do đó, vẫn là một phát ngôn chính trị chưa có cơ sở thực địa đi kèm: người kiểm soát eo biển trên thực tế hiện nay là Iran, còn phía Mỹ mới chỉ dừng ở phong tỏa cảng và đe dọa trừng phạt.
Hà Lê (tổng hợp)