Tòa án Tối cao Hồng Kông vừa tuyên án 20 năm tù đối với ông Jimmy Lai, người sáng lập Apple Daily, theo Luật An ninh Quốc gia. Phán quyết này lập tức vấp phải sự phản đối gay gắt từ giới chức Hoa Kỳ, làm dấy lên những lo ngại mới về tự do báo chí và cam kết quốc tế của Bắc Kinh.
- Người đàn ông để ô tô và tờ giấy “tuyệt mệnh” bên hồ ở Ninh Bình
- Bồi thường chậm chuyến bay: Bộ Xây dựng đề xuất tăng trách nhiệm của hãng hàng không
- Hoạt động ban phụ huynh: Không được can thiệp vào việc dạy và chấm điểm
Phán quyết gây tranh cãi và phản ứng từ Washington
Tòa án Tối cao Hồng Kông đã đưa ra phán quyết đối với ông Jimmy Lai, người hiện đã ngoài 70 tuổi, với tổng hình phạt là 20 năm tù giam. Ông bị kết tội với ba danh mục, bao gồm hai tội danh “âm mưu thông đồng với các lực lượng nước ngoài” và một tội danh “âm mưu xuất bản các ấn phẩm kích động”. Phiên tòa này, vốn bắt đầu từ ngày 18/12/2023, được xét xử bởi ba thẩm phán do Luật An ninh Quốc gia bổ nhiệm—một đạo luật được áp dụng dưới sự chỉ đạo của Bắc Kinh từ năm 2020 sau các cuộc biểu tình quy mô lớn tại đặc khu này.
Ngay sau khi bản án được công bố, Washington đã có những phản ứng mạnh mẽ. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã mô tả phán quyết này là một “kết thúc không công bằng và bi thảm”. Trong tuyên bố đưa ra ngày 9/2, ông Rubio cho rằng việc kết án ông Lai đã cho thế giới thấy Bắc Kinh sẵn sàng thực hiện các biện pháp đặc biệt để “bịt miệng những người ủng hộ các quyền tự do cơ bản”. Ông cũng nhấn mạnh rằng phán quyết này đi ngược lại các cam kết quốc tế mà Bắc Kinh đã đưa ra trong Tuyên bố chung Trung-Anh năm 1984.
Giới quan sát ghi nhận sự đồng thuận lưỡng đảng tại Hoa Kỳ trong việc lên án phán quyết này. Thượng nghị sĩ Dan Sullivan (Đảng Cộng hòa) và Hạ nghị sĩ Chris Smith đã gọi đây là hành động “vũ khí hóa tòa án” để trừng phạt ngôn luận, đồng thời yêu cầu ân xá y tế cho ông Lai do sức khỏe suy giảm sau nhiều năm bị giam giữ. Về phía Đảng Dân chủ, Thượng nghị sĩ Chris Van Hollen nhận định đây là “ngày đen tối đối với tự do báo chí ở Hồng Kông”.
Tác động đến quan hệ Mỹ – Trung và tương lai chính trị
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm của quan hệ địa chính trị. Ông Jimmy Lai đã bị giam giữ hơn 5 năm và trải qua quá trình thẩm vấn kéo dài 2 năm. Các nhà lập pháp Hoa Kỳ lập luận rằng ông Lai và gia đình “đã chịu đựng đủ đau đớn” và kêu gọi chính quyền Hồng Kông thực hiện các biện pháp ân xá nhân đạo.
Theo giới phân tích, bản án này có thể trở thành một biến số mới trong quan hệ ngoại giao giữa hai cường quốc. Một số ý kiến từ Quốc hội Mỹ, như ông Mulenall, nhấn mạnh rằng nếu Chủ tịch Tập Cận Bình muốn cải thiện quan hệ với Mỹ, việc trả tự do cho Jimmy Lai nên là điểm khởi đầu. Trong khi đó, Nhà Trắng hiện chưa đưa ra phản hồi chính thức vào thời điểm viết bài. Vẫn chưa rõ liệu phán quyết này có ảnh hưởng đến cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào mùa xuân tới hay không.
Vụ án Jimmy Lai không chỉ dừng lại ở số phận của một cá nhân mà còn được xem là phép thử đối với nền tư pháp Hồng Kông và cam kết “một quốc gia, hai chế độ”. Việc áp dụng Luật An ninh Quốc gia để xử lý các nhân vật bất đồng chính kiến tiếp tục là chủ đề gây chia rẽ sâu sắc giữa Bắc Kinh và phương Tây. Dư luận quốc tế hiện đang chờ đợi xem liệu các áp lực ngoại giao và biện pháp trừng phạt được đề xuất từ phía Mỹ có mang lại thay đổi nào trong cách tiếp cận của chính quyền đối với trường hợp này hay không.
Theo: Aboluowang