Nước Mỹ đánh dấu mốc 250 năm lập quốc trong bối cảnh giới phân tích quốc tế mô tả siêu cường này đã trở nên thất thường và khó đoán định.
- Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp vận tải giảm cước theo giá xăng dầu
- Nhóm thanh niên bốc đầu xe máy quay clip đăng TikTok bị xử phạt
- Khám xét nhà ca sĩ Tăng Nhật Tuệ, thu giữ ma túy và dụng cụ tự chế
Sự kiện diễn ra đúng ngày 04/7/2026, khi Tổng thống Donald Trump theo đuổi chính sách thuế quan và chủ nghĩa biệt lập kiểu mới, đẩy Washington vào nhiều xung đột thương mại và ngoại giao với cả đồng minh lẫn đối thủ. Chuyên gia Willis Sparks, thuộc Eurasia Group, nhận định “Nước Mỹ đã trở nên thất thường, và giới quan sát nước ngoài không chắc nên đặt cược ở đâu”.
Năm 1776, cùng thời điểm nước Mỹ ra đời, nhà kinh tế học Adam Smith xuất bản tác phẩm Tìm hiểu về bản chất và nguồn gốc của cải của các quốc gia, đặt nền móng cho chủ nghĩa tư bản tự do. Chưa đầy 200 năm sau, nước Mỹ từ một quốc gia non trẻ đã vươn lên thành siêu cường hàng đầu về kinh tế và quân sự, sở hữu sức mạnh hải quân chưa từng có trong lịch sử.
Nhưng vào đúng dịp kỷ niệm 250 năm, ông Trump lại đưa nước Mỹ quay về hướng chủ nghĩa trọng thương. Ông nhấn mạnh việc tự cung tự cấp, tăng xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu, đi kèm hàng loạt biện pháp thuế quan nhằm vào các đối tác thương mại.
Chính sách trọng thương cùng học thuyết biệt lập kiểu mới đã kéo nước Mỹ vào nhiều hình thức xung đột khác nhau. Mỹ hiện đối mặt thế khó trong cuộc chiến liên quan Iran khiến vật giá trong nước tăng, đồng thời căng thẳng thương mại khiến Washington bất đồng với phần lớn đồng minh và đối tác; bên cạnh đó là những tuyên bố gây tranh cãi của ông Trump về việc thâu tóm Greenland hay sáp nhập Canada làm tiểu bang thứ 51.
Theo ông Sparks, các đồng minh của Mỹ buộc phải phòng ngừa rủi ro trước sự thất thường này. Ông Trump cũng bị cho là đang lạm quyền, làm suy yếu nền dân chủ vốn là giá trị đặc trưng của nước Mỹ, trong khi Trung Quốc trỗi dậy cạnh tranh quyết liệt với Mỹ trên cả ba mặt trận kinh tế, công nghệ và quân sự.
Các con số thăm dò phản ánh rõ tâm lý bất an này. Gallup ghi nhận 76% người Mỹ được hỏi không hài lòng với cách mọi thứ đang diễn ra ở nước này; NBC News công bố ngày 14/6 cho thấy chỉ 38% tin rằng những năm tốt đẹp nhất còn ở phía trước, còn Reuters/Ipsos ngày 15/6 ghi nhận 64% lo ngại nền dân chủ Mỹ có nguy cơ thất bại.
Dù vậy, ông Sparks chỉ ra rằng ông Trump không phải tổng thống Mỹ duy nhất theo đuổi các chính sách tương tự trong lịch sử. Tổng thống William McKinley từng dùng thuế quan gây sức ép để Canada trở thành tiểu bang thứ 45; Tổng thống Theodore Roosevelt tìm cách sáp nhập các đảo xa vào lãnh thổ Mỹ; các Tổng thống Woodrow Wilson và Warren Harding từng tranh cử với khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” giống ông Trump hiện nay.
Một trăm năm trước, vào năm 1926, Tổng thống Calvin Coolidge đã đánh dấu sinh nhật lần thứ 150 của nước Mỹ bằng một trận đấu võ thuật trên bãi cỏ Nhà Trắng, tương tự việc ông Trump vừa tổ chức một cuộc đấu võ tại đây nhân dịp 250 năm lập quốc.
Nhìn lại 50 năm trước, khi kỷ niệm 200 năm lập quốc vào năm 1976, nước Mỹ khi đó vừa thua trong chiến tranh Việt Nam, được lãnh đạo bởi Tổng thống Gerald Ford chưa từng qua bầu cử sau khi Tổng thống Richard Nixon từ chức vì vụ Watergate. Nước Mỹ lúc ấy còn đối mặt Chiến tranh Lạnh leo thang và giá nhiên liệu tăng cao do biến động nguồn cung dầu mỏ Trung Đông, nhưng chỉ 15 năm sau, Liên Xô sụp đổ và Mỹ trở thành siêu cường duy nhất trong thời gian dài.
Hà Lê (tổng hợp)