QUẢNG BÌNH — Xã Phong Nha hiện có 259 hộ nuôi cá lồng với 516 lồng trên sông Son, tạo doanh thu gần 50 tỷ đồng mỗi năm và hình thành đặc sản địa phương gắn với vùng Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng.
- Rời Hàn Quốc về quê trồng nho, thu 4 tỷ đồng mỗi năm
- Hà Nội phân định rõ trách nhiệm quản lý bữa ăn bán trú từ năm học 2026-2027
- Trà xanh có lợi cho gan nhưng cần uống đúng liều lượng
Sau hơn 30 năm phát triển, nghề nuôi cá trắm lồng tập trung chủ yếu tại các thôn Gia Tịnh, Xuân Sơn, Sơn Trạch, Na và Chày Lập — trong đó Gia Tịnh là nơi đông lồng nhất, nơi nhiều gia đình không có đất nông nghiệp đã chọn dòng sông làm nơi mưu sinh từ nhiều thập niên trước. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng cá lồng toàn xã đạt khoảng 220 tấn, doanh thu ước hơn 24 tỷ đồng; ước tính cả năm có thể đạt hơn 48 tỷ đồng.
Điều tạo nên giá trị của cá trắm sông Son nằm ở quy trình nuôi không dùng thức ăn công nghiệp. Cỏ voi, lá sắn, rong sông và bột ngô nấu chín là thành phần chính — nguồn thức ăn mà người nuôi phải tự đi thu hái mỗi ngày từ sáng sớm. Môi trường nước chảy tự nhiên cùng chế độ ăn này tạo ra thịt cá săn chắc, không tanh — sự khác biệt mà các nhà hàng địa phương và du khách ghé thăm Phong Nha đều nhận ra.
Bà Trần Thị Nga (sinh năm 1972) có 6 lồng, thả 100–250 con mỗi lồng theo kiểu gối vụ để đảm bảo thu hoạch đều. Cá đạt ít nhất 3kg sau ba năm mới xuất bán; con 8–10kg cần đến năm năm chăm sóc. “Thức ăn chủ yếu là cỏ voi, lá sắn, rong rêu vớt dưới sông Son và bột ngô nấu chín. Đến mùa đông, chúng tôi còn đi thu gom củ sắn để bổ sung thức ăn cho cá”, bà nói. Mỗi năm gia đình xuất khoảng 1,5 tấn cá, giá 100.000–120.000 đồng/kg, doanh thu 150–180 triệu đồng.
Chị Đoàn Thị Tâm (sinh năm 1989) nuôi cá lồng 12 năm, hiện có ba lồng với 350–650 con mỗi lồng, là nguồn thu nhập duy nhất để chăm lo cho gia đình và bốn người con. Để chủ động lá sắn, nhiều ngày chị rời nhà lúc 3 giờ sáng lên nông trường Việt Trung, trưa mới về. Công việc nặng và nhịp sinh hoạt bị đảo lộn, nhưng đầu ra ổn định — nhà hàng đặt mua thường xuyên, lượng khách du lịch đến Phong Nha tăng đều theo từng năm.
Địa phương không chỉ dừng ở cá tươi: chả cá trắm sông Son đã đạt chuẩn OCOP, mở thêm kênh tiêu thụ và nâng giá trị sản phẩm qua chế biến. Hằng năm vào dịp 30/4–1/5, xã tổ chức Lễ hội cá trắm sông Son để quảng bá thương hiệu và kết nối tiêu thụ. Ông Phan Hải Hà, Chủ tịch UBND xã Phong Nha, xác nhận định hướng thời gian tới là phát triển nghề theo hướng bền vững, gắn bảo vệ chất lượng nguồn nước với mở rộng liên kết du lịch cộng đồng — để du khách có thể tham quan lồng nuôi, tìm hiểu đời sống ven sông và thưởng thức đặc sản ngay tại chỗ.
Vũ Hiếu (tổng hợp)