Tái chế pin xe điện đang trở thành trọng tâm quản lý mới của Trung Quốc; khi nước này ban hành quy định bắt buộc pin phải đi kèm xe khi thải loại; nhằm kiểm soát toàn bộ vòng đời pin; giảm rủi ro an toàn và ngăn thất thoát tài nguyên chiến lược.

Trung Quốc vừa ban hành quy định mới siết chặt quản lý tái chế pin xe điện; trong đó yêu cầu pin động lực không được tháo rời khỏi xe khi phương tiện bị thải loại. Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực từ năm 2026; đánh dấu bước chuyển mạnh trong cách quản lý pin đã qua sử dụng.

Theo các cơ quan chức năng Trung Quốc; đây là một phần trong chiến lược kiểm soát toàn bộ vòng đời pin, từ sản xuất; lưu thông, sử dụng đến tái chế và tái sử dụng; nhằm bảo đảm an toàn; minh bạch và phát triển bền vững ngành xe năng lượng mới.

Tái chế pin xe điện
Hàng triệu pin xe điện đã qua vòng đời sử dụng được thu gom tại cơ sở xử lý, mở ra khả năng tái chế và thu hồi kim loại quý thay vì trở thành rác thải công nghiệp. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân Trí).

Tái chế pin xe điện và những điểm nghẽn kéo dài

Trong nhiều năm qua; hoạt động tái chế pin xe điện tại Trung Quốc tồn tại không ít bất cập mang tính hệ thống. Hạ tầng tái chế chuyên dụng phát triển chậm hơn tốc độ bùng nổ của thị trường xe điện; trong khi quy trình tháo rời pin tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ; rò rỉ hóa chất và ô nhiễm môi trường.

Thiết kế pin giữa các hãng thiếu tiêu chuẩn thống nhất khiến chi phí xử lý tăng cao; khó tự động hóa. Khi dung lượng pin ngày càng lớn; cấu trúc phức tạp và được tích hợp sâu vào thân xe; việc tháo dỡ thủ công càng trở nên nguy hiểm và khó kiểm soát.

Bên cạnh đó, pin thải loại từng bị thu gom; mua bán tự phát ngoài hệ thống chính thức; gây thất thoát kim loại quý như lithium, nickel, cobalt và mangan; đồng thời làm gia tăng rủi ro môi trường.

Dù vậy, với vị thế là quốc gia sản xuất và tiêu thụ xe điện lớn nhất thế giới; Trung Quốc vẫn dẫn đầu trong việc hình thành chuỗi tái chế pin quy mô công nghiệp. Các báo cáo năm 2025 cho thấy nhiều doanh nghiệp tái chế tại nước này; đạt tỷ lệ thu hồi tới 96,5% lithium và khoảng 99,6% kim loại quan trọng khác; phản ánh sự tiến bộ rõ rệt về công nghệ.

Chuẩn hóa quản lý toàn vòng đời tái chế pin xe điện

Để tháo gỡ các điểm nghẽn tồn tại kéo dài; năm 2025, Tổng cục Quản lý giám sát thị trường Trung Quốc; phối hợp với Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin (MIIT) cùng nhiều cơ quan; liên quan thành lập ủy ban kỹ thuật quốc gia về tái chế pin.

Trên cơ sở đó, đến giữa tháng 1/2026, Trung Quốc ban hành văn bản “Biện pháp tạm thời về quản lý tái chế và sử dụng; tổng hợp pin động lực đã qua sử dụng của xe năng lượng mới”; tạo hành lang pháp lý mang tính ràng buộc.

Theo quy định, MIIT sẽ xây dựng nền tảng thông tin quốc gia để theo dõi toàn bộ vòng đời pin xe điện; từ sản xuất, bán hàng, sửa chữa, thay thế, tháo dỡ, tái chế đến tái sử dụng tổng hợp. Mỗi bộ pin phải gắn mã định danh theo tiêu chuẩn quốc gia GB/T 34014; phục vụ truy xuất nguồn gốc và quản lý xuyên suốt.

Cơ chế này nhằm ngăn chặn tình trạng pin thải loại bị thất lạc; buôn bán trái phép hoặc xử lý ngoài hệ thống chính thức. Song song, Trung Quốc cũng thiết lập hệ thống tiêu chuẩn thống nhất cho thiết kế pin; khuyến khích sử dụng vật liệu ít độc hại; dễ tái chế ngay từ khâu sản xuất.

Các doanh nghiệp sản xuất pin phải nộp đầy đủ thông tin kỹ thuật; bao gồm quy trình tháo rời; tháo dỡ trong vòng 6 tháng kể từ khi được cấp chứng nhận sản phẩm; đồng thời báo cáo dữ liệu liên quan như ngày bán xe; mã pin và thông số kỹ thuật theo thời hạn quy định.

Không tháo pin khỏi xe khi thải loại

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới là yêu cầu pin không được phép tháo rời khỏi xe; khi phương tiện bị thải loại. Theo giới chức Trung Quốc; quy định này nhằm giảm thiểu rủi ro kỹ thuật trong quá trình tháo dỡ; đồng thời bảo đảm pin được đưa thẳng vào chu trình tái chế chính thức.

Việc cấm tháo pin cũng giúp hạn chế tình trạng thu gom; mua bán pin cũ ngoài luồng – nguyên nhân khiến pin; bị xử lý không đúng tiêu chuẩn hoặc thất thoát tài nguyên.

Quy định mới mở rộng trách nhiệm tái chế không chỉ với nhà sản xuất và nhập khẩu pin; mà còn bao gồm doanh nghiệp sản xuất; kinh doanh xe năng lượng mới. Các đơn vị này phải thiết lập mạng lưới trạm dịch vụ tái chế tại những khu vực tiêu thụ pin lớn; công khai thông tin liên hệ và tiếp nhận toàn bộ pin thải loại.

Pin sau thu hồi bắt buộc phải được xử lý tại các cơ sở được cấp phép. Hoạt động tái sử dụng pin cũng bị kiểm soát chặt chẽ; chỉ cho phép các tổ chức; doanh nghiệp đủ điều kiện pháp lý tham gia sử dụng tổng hợp pin.

Các doanh nghiệp hoán đổi pin và cung cấp dịch vụ pin có trách nhiệm bàn giao pin thải loại; cho đơn vị tái chế hoặc sử dụng tổng hợp do nhà sản xuất pin và xe năng lượng mới thành lập; thay vì tự xử lý như trước.

Với các quy định mới, Trung Quốc kỳ vọng xây dựng hệ sinh thái tái chế pin xe điện minh bạch; an toàn và khép kín, vừa bảo vệ môi trường; vừa bảo đảm nguồn cung vật liệu chiến lược cho ngành công nghiệp xe điện trong dài hạn.

Theo: Báo Dân Trí

Từ Khóa: