Kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp thấp, nhưng số người thất nghiệp dài hạn lại tăng nhiều năm liền, phản ánh sự trì trệ âm thầm của thị trường lao động

Thất nghiệp kéo dài gia tăng giữa bức tranh kinh tế ổn định

Thị trường lao động tại Hoa Kỳ đang cho thấy một nghịch lý rõ rệt: nền kinh tế vẫn duy trì đà tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp ở mức tương đối thấp, nhưng tình trạng thất nghiệp kéo dài lại không ngừng gia tăng.Theo số liệu gần đây, nền kinh tế Mỹ tiếp tục ghi nhận mức tăng việc làm vượt kỳ vọng trong tháng 1/2026. Hơn một nửa số việc làm mới thuộc lĩnh vực chăm sóc sức khỏe , ngành có nhu cầu nhân lực cao và ít chịu biến động chu kỳ. Tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ xuống 4,3%, tương đương khoảng 7,4 triệu người.Tuy nhiên, phía sau bức tranh tích cực đó là xu hướng đáng lo ngại: tỷ lệ người thất nghiệp từ 6 tháng trở lên đã tăng liên tục trong suốt ba năm.

Hiện nay, cứ bốn người thất nghiệp thì có một người đang trong tình trạng thất nghiệp dài hạn, tương đương khoảng 1,8 triệu người. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều người đã sử dụng hết trợ cấp thất nghiệp, trong khi mức hỗ trợ trung bình tại các bang chỉ bù đắp chưa tới 40% thu nhập trước đây.Trong các chu kỳ kinh tế thông thường, thất nghiệp dài hạn sẽ giảm khi nền kinh tế phục hồi sau khủng hoảng như đại dịch hay suy thoái. Tuy nhiên, lần này xu hướng đó không xuất hiện. Thất nghiệp không còn đơn thuần là trạng thái tạm thời, mà đang có dấu hiệu trở thành một thực tế kéo dài đối với nhiều người lao động.

Tuyển dụng chững lại, thị trường lao động mất động lực phục hồi

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến thất nghiệp kéo dài gia tăng là sự suy giảm rõ rệt của hoạt động tuyển dụng. Nguồn cơ hội việc làm đã thu hẹp đáng kể so với giai đoạn bùng nổ sau đại dịch.Các chỉ số quan trọng như số vị trí tuyển dụng, số người được tuyển mới và tỷ lệ lao động tự nguyện nghỉ việc, thước đo thể hiện mức độ tự tin của người lao động , đều giảm liên tục từ năm 2022 đến nay. Khi người lao động ít dám nghỉ việc.Trong năm 2025, các doanh nghiệp Mỹ chỉ tạo thêm khoảng 181.000 việc làm mức thấp hơn rất nhiều so với 1,46 triệu việc làm của năm 2024. Riêng tháng 1 đã ghi nhận hơn 108.000 trường hợp sa thải, cho thấy xu hướng cắt giảm nhân sự đang diễn ra trên diện rộng.

Theo nhà kinh tế lao động Nicole Bachaud tại ZipRecruiter, nhiều doanh nghiệp đang điều chỉnh quy mô nhân sự sau giai đoạn tuyển dụng quá mức khi nền kinh tế phục hồi mạnh sau đại dịch. Bà cho rằng thị trường lao động hiện rơi vào trạng thái trì trệ đồng thời ở cả hai phía , doanh nghiệp thận trọng tuyển dụng, còn người lao động gặp khó trong tìm việc.Dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ BLS được Indeed phân tích cũng cho thấy cung lao động đang vượt cầu rõ rệt. Tính đến cuối năm 2025, số người tìm việc nhiều hơn số vị trí tuyển dụng khoảng 1 triệu người, làm gia tăng mức độ cạnh tranh và kéo dài thời gian tìm việc.

Người trẻ chịu tác động nặng nề, thất nghiệp để lại hệ lụy lâu dài

Sự chững lại của thị trường tuyển dụng không ảnh hưởng đồng đều mà tập trung mạnh vào một số nhóm, đặc biệt là lao động trẻ và sinh viên mới tốt nghiệp. Đây là những người thường phụ thuộc vào các vị trí đầu vào , nhóm việc làm đang sụt giảm mạnh.Theo nghiên cứu của Revelio Labs, số tin tuyển dụng cho các vị trí cấp thấp đã giảm khoảng 35% vào giữa năm 2025 so với đầu năm 2023. Điều này khiến nhiều người trẻ buộc phải chấp nhận làm trái ngành, chuyển ngang vị trí hoặc giảm lương để có việc làm. Tỷ lệ người cho rằng họ tìm được công việc mơ ước cũng giảm rõ rệt trong các khảo sát gần đây.

Ngoài yếu tố kinh tế như lãi suất cao và lạm phát dai dẳng, doanh nghiệp còn đối mặt với nhiều áp lực khác như thay đổi chính sách thương mại, chi phí vận hành tăng và xu hướng chuyển hướng đầu tư sang công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Những thay đổi này khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong mở rộng nhân sự.Không chỉ gây khó khăn trước mắt, thất nghiệp kéo dài còn để lại hệ quả sâu rộng về lâu dài. Người thất nghiệp dài hạn dễ gặp vấn đề về sức khỏe tâm lý, suy giảm thể chất, khi tìm được việc làm mới, họ thường phải chấp nhận mức lương thấp hơn từ 5% đến 15% so với những người có quá trình việc làm liên tục.Thị trường lao động Mỹ đang bước vào một giai đoạn đặc biệt: tăng trưởng kinh tế vẫn hiện hữu, cơ hội việc làm không còn dồi dào như trước.

Theo: Báo Thế Giới và Việt Nam