Hàng triệu trẻ em Việt Nam bắt đầu cầm điện thoại từ khi còn rất nhỏ, ban đầu do cha mẹ chủ động đưa để giải quyết những ca bận rộn — và kết quả là thói quen lệ thuộc màn hình hình thành trước khi gia đình kịp nhận ra.
- Sữa thật giá bằng lời quảng cáo, còn bên trong là dầu cọ và hóa chất
- Đình chỉ học một năm hai sinh viên y khoa dọa tiêm thuốc độc
- Tiếng nổ lớn rung chuyển xã Bảo Lạc, nhà cao tầng rung lắc mạnh
Chị Bùi Thị Tuyết (45 tuổi, Quảng Ninh) đưa điện thoại cho con từ năm 2020, khi dịch Covid-19 buộc trẻ học trực tuyến. Những ca đêm đi làm, hai con ở nhà tự quản: tắt đèn chính, bật đèn ngủ, cầm điện thoại xem đến khuya. Một năm sau, bác sĩ kết luận cậu bé đã cận 6 độ, một phần do sử dụng điện thoại trong điều kiện ánh sáng không đảm bảo.
Gia đình sau đó đặt ra quy định giờ chơi, nhưng ngay cả môi trường xã hội cũng không còn hỗ trợ cho việc rời màn hình: bạn bè không ra sân nữa, sang nhà bạn thì mỗi đứa ôm một thiết bị. Khoảng cách giữa quy tắc của bố mẹ và thực tế sử dụng của con cứ thế nới rộng. “Ngày ấy nghĩ đơn giản chỉ là cho con học, rồi chơi một chút. Không ngờ đến lúc nhận ra thì con gần như không thể rời điện thoại”, chị Tuyết nói.
Trường hợp của anh Kiến Phong (40 tuổi) cho thấy quá trình hình thành thói quen diễn ra từng bước, không có điểm rõ ràng để can thiệp sớm. Con trai anh bắt đầu từ YouTube, rồi tiếp xúc game qua những người anh em họ, rồi dần dành toàn bộ thời gian rảnh cho màn hình, ít trò chuyện và kết nối với gia đình hơn trước. Khi con có điện thoại riêng ở tuổi dậy thì, các quy định cũ gần như mất tác dụng hoàn toàn.
Tác hại không chỉ dừng ở thói quen. BSCKII Nguyễn Thị Thanh Huyền, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, ghi nhận học sinh cấp 2 đã đau khớp ngón tay cái, có biểu hiện viêm gân; chỉ khoảng 5–7 năm nữa, ở tuổi ngoài 20, các khớp nhỏ này sẽ bị thoái hóa. Các nghiên cứu cũng xác định màn hình kéo dài gây ngủ ít, ít vận động, tăng kháng insulin và nguy cơ bệnh tim — trong đó ngủ ít hoặc ngủ muộn đóng vai trò then chốt.
Trước thực trạng đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 147/2024 với đề xuất giảm thời gian chơi game của trẻ dưới 16 tuổi từ tối đa 180 phút xuống còn 60 phút mỗi ngày, tính gộp cho toàn bộ các trò chơi. Dự thảo bổ sung yêu cầu hiển thị cảnh báo sức khỏe theo chu kỳ, tăng cường phân loại game theo độ tuổi, và ràng buộc tài khoản trẻ phải đăng ký qua thông tin cha mẹ hoặc người giám hộ — người có trách nhiệm pháp lý giám sát cả thời gian lẫn nội dung.
Khoảng cách giữa chính sách và thực tế vẫn là câu hỏi chưa có câu trả lời rõ ràng. Cả chị Tuyết lẫn anh Phong đều nói rằng giới hạn kỹ thuật từ nhà cung cấp chỉ giải quyết một phần — phần còn lại phụ thuộc vào việc gia đình thiết lập nguyên tắc từ sớm, trước khi thói quen bén rễ và trước khi lời nhắc nhở trở thành cuộc tranh luận không hồi kết mỗi buổi chiều.
Vũ Hiếu (tổng hợp)