Trong khi Bộ GD&ĐT quyết định chuyển về một bộ sách giáo khoa chung từ năm học 2026-2027, quy định đồng phục tại các trường công lập vẫn để mỗi trường tự quyết, dẫn đến tình trạng thay mẫu liên tục và chi phí đổ lên vai phụ huynh mỗi năm.
- Thanh niên Thanh Hóa bị bắt vì dàn cảnh va quệt cưỡng đoạt tài sản
- Công ty vỏ bọc và sàn ngoại hối: Bốn người bị khởi tố vì huy động 600 tỉ đồng
- Giám đốc Công ty Nhà Tiến Phát lĩnh tù chung thân vì lừa gần 270 nhà đầu tư
Một phụ huynh có hai con tại trường công lập cho biết chỉ riêng tiền đồng phục, gia đình đã chi 2,4 triệu đồng cho con trai và 1,4 triệu đồng cho con gái trong một năm học; khi con lớn nhanh, mua thêm áo quần tốn thêm 800.000 đồng nữa. Chưa đầy hai năm sau, nhà trường đổi mẫu đồng phục mới, toàn bộ đồng phục cũ còn lành lặn trở thành vô dụng.
Khoảng cách giữa tuyên bố bình đẳng giáo dục và thực tế chi phí lộ rõ qua một chiếc tủ tại trường. Tủ mang tên “Chia sẻ yêu thương” được đặt để phụ huynh gửi lại đồng phục cũ còn tốt cho gia đình khó khăn hơn — một giải pháp tự phát, cho thấy nhu cầu thực có, nhưng cũng cho thấy hệ thống chưa giải quyết được gốc rễ.
Khi mẫu đồng phục thay mới, tủ đồ đó mất tác dụng: bộ cũ không còn đúng quy định, không ai nhận, không ai dùng được. Cơ chế chia sẻ phi chính thức vốn đang bù đắp cho một lỗ hổng chính sách đã bị chính sách đó vô hiệu hóa.
Từ lập luận đã áp dụng với sách giáo khoa — một bộ chung thay vì ba bộ để thuận lợi hơn cho phụ huynh, học sinh và giáo viên — logic tương tự có thể áp dụng cho đồng phục. Một “khung” đồng phục cơ bản gồm áo trắng dài và cộc tay, quần kaki ngắn và dài, váy đồng phục cho học sinh nữ, bộ thể dục và áo khoác tại các địa phương có mùa đông lạnh, thống nhất trên diện rộng, chỉ cần may phù hiệu riêng của từng trường.
Điều kiện để cơ chế này có tác dụng thực sự là quy định thời hạn tối thiểu: một mẫu đồng phục giữ ít nhất 5 năm trước khi xem xét thay đổi. Không có ràng buộc đó, dù mẫu có được chuẩn hóa đến đâu, vòng thay mới vẫn sẽ lặp lại và chi phí vẫn sẽ tiếp tục đổ xuống những gia đình ít có khả năng chịu đựng nhất.
Với gia đình thu nhập trung bình, tiền đồng phục chưa phải gánh nặng khủng khiếp. Nhưng chính sách giáo dục không được thiết kế cho gia đình trung bình — nó phải chịu trách nhiệm với những gia đình không có lựa chọn nào khác ngoài trường công, không có ngân sách dự phòng cho mỗi lần nhà trường đổi mẫu.
Bùi Hà (tổng hợp)