Tụt huyết áp tư thế làm máu không kịp lên não khi đứng dậy, gây chóng mặt và là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe cần lưu ý để tránh biến chứng nguy hiểm.
- Trái cây giảm béo: Hiểu đúng vai trò dinh dưỡng để cơ thể nhẹ nhõm sau Tết
- Việt Nam áp dụng các biện pháp kiểm soát giao thông nghiêm ngặt trong kỳ nghỉ Tết
- Thái Lan: Sáu người Việt trốn khỏi Campuchia bị tạm giữ, bảy người khác chưa rõ
Tụt huyết áp tư thế và cơ chế gây choáng váng khi đứng dậy
Hiện tượng hoa mắt hoặc tối sầm mặt mũi khi đột ngột đứng lên từ vị trí ngồi hoặc nằm lâu được gọi là tụt huyết áp tư thế. Tình trạng này xuất hiện khi cơ thể chưa kịp duy trì áp lực cần thiết để đẩy đủ lượng máu lên não trong khoảnh khắc thay đổi tư thế nhanh chóng. Đây là phản ứng cho thấy sự chậm trễ trong việc điều tiết của hệ tim mạch và thần kinh trước các hoạt động thường nhật.
Dưới tác động của trọng lực, khi một người đứng dậy, máu sẽ dồn xuống khu vực chân và bụng làm giảm lượng máu quay về tim. Thông thường, cơ thể sẽ nhanh chóng kích hoạt các cơ chế phản xạ để ổn định huyết áp và bơm máu ngược lên não bộ. Tuy nhiên, nếu hệ thống này phản ứng kém hiệu quả, lượng máu lên não bị sụt giảm nhất thời dẫn đến cảm giác mờ mắt và choáng váng.
Theo các nghiên cứu được đăng trên tạp chí JAMA, nguy cơ này tăng cao khi phản xạ của hệ thần kinh tự chủ bị suy giảm hoặc chậm trễ. Những cá nhân có mạch máu phản ứng chậm hoặc độ nhạy của thụ thể áp lực thấp thường chịu ảnh hưởng nặng nề hơn sau khi thay đổi tư thế. Tình trạng mất cân bằng kéo dài có thể gây nguy hiểm nếu người bệnh bắt đầu bước đi ngay khi huyết áp chưa kịp ổn định.
Tụt huyết áp tư thế bắt nguồn từ thói quen sinh hoạt và bệnh lý
Nhiều yếu tố từ lối sống hằng ngày có thể làm suy yếu khả năng điều chỉnh huyết áp tự nhiên của con người. Việc cơ thể thiếu nước làm giảm thể tích máu, trong khi thói quen ngồi hoặc nằm quá lâu khiến cơ chân không hỗ trợ hiệu quả việc đẩy máu về tim. Ngoài ra, trạng thái mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc bỏ bữa gây hạ đường huyết cũng là những tác nhân khiến huyết áp trở nên kém ổn định.
Bên cạnh lối sống, các nguyên nhân y khoa và quá trình lão hóa đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hiện tượng này. Tuổi tác cao làm giảm đáng kể độ đàn hồi của mạch máu cũng như độ nhạy của các thụ thể áp lực bên trong cơ thể. Một số loại thuốc điều trị bệnh Parkinson, trầm cảm hay cao huyết áp cũng có tác dụng phụ gây tụt huyết áp tư thế, tương tự như tình trạng thiếu máu hoặc bệnh tiểu đường làm tổn thương thần kinh.
Giới chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng tuổi tác là yếu tố tác động mạnh mẽ nhất đến khả năng ổn định áp lực máu. Người lớn tuổi thường mất nhiều thời gian hơn để cơ thể thích nghi với tư thế mới, do đó họ hay gặp phải tình trạng hoa mắt kéo dài hơn. Đây là lý do giới quan sát khuyến cáo nhóm đối tượng này nên giữ nguyên vị trí trong vài giây trước khi bắt đầu di chuyển để đảm bảo an toàn.
Các biện pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro té ngã
Mặc dù đa phần các cơn tụt huyết áp tư thế chỉ diễn ra thoáng qua, nhưng nếu lặp lại thường xuyên có thể gây ra nhiều biến chứng. Rủi ro lớn nhất là nguy cơ té ngã gây chấn thương nghiêm trọng, đặc biệt đối với người cao tuổi hoặc những người có vấn đề về thăng bằng. Khi huyết áp thấp kéo dài, sự tỉnh táo bị suy giảm và tim phải làm việc quá sức để bù trừ, dẫn đến mệt mỏi và suy giảm sức bền.
Tình trạng này đôi khi không đơn thuần là phản ứng sinh lý mà còn là dấu hiệu của các vấn đề tiềm ẩn như suy tuyến thượng thận hoặc rối loạn thần kinh tự chủ. Việc thăm khám y tế sớm là cần thiết để phát hiện kịp thời các bệnh lý về tim mạch hoặc hệ thần kinh. Các bác sĩ chuyên khoa có thể đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, tránh những hệ lụy lâu dài cho bệnh nhân.
Để hạn chế cảm giác chóng mặt, người dân được khuyên nên duy trì thói quen uống đủ nước và thực hiện các động tác từ tốn khi đứng dậy. Việc siết cơ bắp chân trước khi đứng lên hoặc sử dụng vớ áp lực theo chỉ định cũng giúp hỗ trợ hiệu quả quá trình lưu thông máu. Nếu các dấu hiệu trở nên nặng hơn như gây ngất xỉu hoặc xảy ra hàng ngày, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá và can thiệp kịp thời.
Theo: Báo Ngôi Sao