Sau hai năm triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp” đang mở rộng dư địa, nâng vị thế gạo Việt trên thị trường quốc tế. Việt

Sau hai năm triển khai Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”, ngành lúa gạo Việt Nam ghi nhận những kết quả bước đầu mang tính nền tảng. Trong đó, nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp” do Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) xây dựng được xem như “hộ chiếu xanh”, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín hạt gạo Việt trên thị trường trong nước và quốc tế.

Đến nay, VIETRISA đã cấp chứng nhận nhãn hiệu cho 8 doanh nghiệp với tổng diện tích trên 18.000 ha, cung ứng hơn 71.400 tấn gạo đạt chuẩn ra thị trường. Đáng chú ý, tháng 5/2025, Việt Nam xuất khẩu thành công 500 tấn gạo phát thải thấp sang Nhật Bản – thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và tiêu chuẩn môi trường. Dù quy mô còn khiêm tốn, đây được xem là dấu mốc quan trọng, khẳng định khả năng tổ chức sản xuất nông nghiệp bền vững ở quy mô lớn.

Thay đổi tư duy – nền tảng của phát triển bền vững

Tại sự kiện “Gặp gỡ VIETRISA 2026” với chủ đề “Một triệu ha, một chặng đường” diễn ra ngày 31/12/2025, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh, giá trị cốt lõi của Đề án 1 triệu ha không nằm ở diện tích hay sản lượng, mà ở sự thay đổi hành vi sản xuất của người nông dân. Tư duy “làm nhiều” từng bước chuyển sang “làm đúng”, đặt nền móng cho mô hình nông nghiệp có trách nhiệm với môi trường, thị trường và các thế hệ tương lai.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, nông dân không còn sản xuất đơn lẻ mà được kết nối trong chuỗi giá trị; hợp tác xã đóng vai trò quản trị; doanh nghiệp tham gia với trách nhiệm xã hội và uy tín thương hiệu; giới khoa học đồng hành trực tiếp cùng sản xuất. “Một triệu ha không chỉ là mục tiêu, mà là lời cam kết với nông dân, với thị trường và với tương lai”, ông Lê Minh Hoan khẳng định.

Từ góc nhìn chiến lược, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát cho rằng, đến năm 2025, Đề án đã tạo ra ba đột phá lớn, trong đó quan trọng nhất là đột phá về nhận thức. Đây là con đường tất yếu nếu ngành lúa gạo Việt Nam muốn phát triển bền vững, nâng cao thu nhập cho nông dân và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mở rộng dư địa từ “xanh hóa” sản xuất

Trong bối cảnh thị trường gạo thế giới năm 2025 đối mặt với dư cung, nhu cầu suy giảm và xu hướng gia tăng các rào cản thương mại tại nhiều quốc gia nhập khẩu lớn, việc nâng cao chất lượng và uy tín sản phẩm được xem là chìa khóa giữ vững thị phần cho gạo Việt. Dù giá gạo thế giới giảm, Việt Nam vẫn duy trì sản lượng xuất khẩu khoảng 7,9 – 8,3 triệu tấn, tiếp tục giữ vị trí quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai toàn cầu.

Theo ông Lê Thanh Tùng – Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký VIETRISA, khả năng mở rộng nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp” phụ thuộc lớn vào khung pháp lý và điều kiện triển khai tại địa phương. Hiệp hội đã ban hành quy chế tạm thời, quy định rõ điều kiện tham gia, quy trình đăng ký và cơ chế kiểm tra, bảo đảm tính minh bạch và kiểm soát chất lượng.

Theo đó, vùng sản xuất phải nằm trong quy hoạch của địa phương; diện tích được xác nhận trước khi gieo trồng; người sản xuất cam kết tuân thủ quy trình canh tác giảm chi phí, giảm phát thải và chịu sự giám sát của cơ quan chức năng. Dữ liệu được thu thập, đánh giá theo phương pháp của Ngân hàng Thế giới nhằm xác định hiệu quả kinh tế và mức giảm phát thải.

Đáng chú ý, chương trình không nhằm thương mại hóa carbon mà tập trung chứng minh sự cải thiện trong thực hành canh tác bền vững. Cách tiếp cận này giúp gắn kết các chủ thể trong chuỗi giá trị, tạo nền tảng cho một hệ sinh thái gạo lấy người nông dân làm trung tâm.

Bước sang năm 2026, các chuyên gia cho rằng, Đề án 1 triệu ha cần tiếp tục tạo đột phá về mở cửa thị trường, hoàn thiện cơ chế phối hợp và huy động hiệu quả nguồn lực tài chính, tín dụng, kể cả nguồn vốn quốc tế. Khi đó, “hộ chiếu xanh” không chỉ là cam kết môi trường mà còn trở thành đòn bẩy nâng tầm hạt gạo Việt trên thị trường toàn cầu.

Theo: Báo mới

Từ Khóa: