Sau vụ sát hại Lãnh tụ tối cao Khamenei, Tehran lập tức kích hoạt cơ chế chuyển tiếp quyền lực với một hội đồng lãnh đạo để ổn định tình hình đất nước.
- Eo biển Hormuz tê liệt sau các cuộc không kích, giá dầu thế giới tăng vọt
- 10 quốc gia Trung Đông rung chuyển bởi đòn trả đũa của Iran
- Tấn công vào Iran: 20 vận động viên thiệt mạng sau trận không kích
Hội đồng lâm thời Iran và vai trò của Tổng thống Pezeshkian
Nhằm đối phó với nguy cơ bất ổn chính trị và căng thẳng khu vực leo thang, Iran đã nhanh chóng kích hoạt cơ chế kế nhiệm sau khi Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng. Một hội đồng lãnh đạo lâm thời được thành lập vào ngày 1/3 để điều hành quốc gia cho đến khi chọn được người kế vị chính thức. Hội đồng này bao gồm ba nhân vật then chốt trong bộ máy quyền lực, cùng sự hỗ trợ từ lãnh đạo cơ quan an ninh cao cấp nhất.
Tổng thống Masoud Pezeshkian, 71 tuổi, là thành viên quan trọng nhất trong hội đồng này. Xuất thân là bác sĩ phẫu thuật tim và theo đường lối cải cách, ông mới nhậm chức từ tháng 6/2024 sau sự cố trực thăng của người tiền nhiệm. Sinh ra tại tỉnh Tây Azerbaijan, ông mang trong mình dòng máu hỗn hợp Turk và Kurd, tạo nên một hình ảnh chính trị đặc biệt trong giới lãnh đạo Tehran.
Trong thời gian cầm quyền ngắn ngủi, ông Pezeshkian đã phải đối mặt với nhiều biến động lớn như cuộc chiến với Israel và các làn sóng biểu tình do chi phí sinh hoạt đắt đỏ. Trước sự ra đi của ông Khamenei, vị tổng thống này gọi đây là hành động tuyên chiến nhắm vào thế giới Hồi giáo. Ông khẳng định Iran sẽ đưa ra những phản ứng quyết liệt dựa trên quyền lợi chính đáng và nghĩa vụ quốc gia của mình.
Hội đồng lâm thời Iran với sự tham gia của giới tư pháp và giáo sĩ
Thành viên thứ hai của hội đồng là Chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei, 68 tuổi, người đứng đầu ngành tư pháp từ năm 2021. Ông là nhân vật dày dạn kinh nghiệm trong hệ thống an ninh và tư pháp của Cộng hòa Hồi giáo, giữ tước vị tôn giáo hojatoleslam. Từng học tập tại thành phố thánh Qom và sở hữu bằng thạc sĩ luật quốc tế, ông Ejei được coi là cánh tay đắc lực của cố lãnh đạo Khamenei.
Giáo sĩ Alireza Arafi, 65 tuổi, là mảnh ghép thứ ba hoàn thiện hội đồng lãnh đạo lâm thời này. Ông hiện là người đứng đầu hệ thống các chủng viện Shiite và giữ chức Phó chủ tịch thứ hai của Hội đồng Chuyên gia, cơ quan có quyền bổ nhiệm lãnh tụ tối cao. Ngoài ra, ông còn là thành viên của Hội đồng Giám hộ, nắm giữ vai trò quan trọng trong việc giám sát các hoạt động lập pháp và thẩm định ứng viên tranh cử.
Mặc dù thường thể hiện lập trường thận trọng và là người trẻ nhất trong bộ ba, ông Arafi có lịch sử hoạt động chính trị từ sớm. Sau biến cố vừa qua, ông khẳng định Tehran sẽ không chệch khỏi con đường cách mạng và cam kết sẽ trả thù cho sự mất mát của người dân. Những tuyên bố cứng rắn này từ các thành viên hội đồng cho thấy sự đồng thuận trong việc duy trì chính sách đối ngoại hiện tại.
Vai trò của Ali Larijani trong trục an ninh quốc gia
Bên cạnh bộ ba chính thức, ông Ali Larijani, 68 tuổi, nổi lên như một nhân vật trung tâm điều phối tiến trình chuyển tiếp quyền lực. Với tư cách là người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, ông chịu trách nhiệm hoạch định các chính sách quốc phòng và đối ngoại chiến lược. Sự hiện diện của ông được coi là bảo chứng cho tính liên tục và ổn định của hệ thống chính trị trong giai đoạn khủng hoảng.
Ông Larijani sinh ra trong một gia đình giáo sĩ danh giá có mối liên hệ mật thiết với những người sáng lập Cộng hòa Hồi giáo. Sự nghiệp của ông rất đa dạng, từ trưởng đoàn đàm phán hạt nhân đến Chủ tịch Quốc hội trong suốt 12 năm. Nhờ khả năng duy trì quan hệ với nhiều phe phái khác nhau, ông được xem là một nhà chính trị thực dụng và nhận được sự tin tưởng tuyệt đối từ cố Lãnh tụ Khamenei.
Dù không nằm trong danh sách thành viên hội đồng lâm thời, Larijani đóng vai trò “trục an ninh” để đảm bảo bộ máy quốc gia không bị gián đoạn. Ông đã gửi đi thông điệp cảnh báo mạnh mẽ tới Mỹ và Israel về một đòn đáp trả với sức mạnh chưa từng có. Với kinh nghiệm dày dạn và sự am hiểu sâu sắc về hệ thống truyền thông, ông đang đóng vai trò bộ mặt ngoại giao và an ninh của Tehran.
Theo: Báo Tuổi Trẻ