Lập Thu năm 2026 bắt đầu lúc 19 giờ 42 phút ngày 7/8, sau khi Mặt Trời đã lặn. Theo kinh nghiệm dân gian, đây là “mùa thu nhắm mắt”, cách gọi gắn với nhận định về thời tiết sau Lập Thu và tác động của nó đối với sản xuất nông nghiệp.
- Sữa thật giá bằng lời quảng cáo, còn bên trong là dầu cọ và hóa chất
- Đình chỉ học một năm hai sinh viên y khoa dọa tiêm thuốc độc
- Tiếng nổ lớn rung chuyển xã Bảo Lạc, nhà cao tầng rung lắc mạnh
Thời điểm bắt đầu Lập Thu từ lâu đã được người xưa dùng làm căn cứ để quan sát quy luật chuyển mùa. Từ những quan sát đó, nhiều kinh nghiệm được đúc kết nhằm dự báo xu hướng thời tiết và chuẩn bị cho hoạt động sản xuất.
Người xưa dựa vào đâu để gọi là “mùa thu nhắm mắt”?
Theo quan niệm dân gian, thời điểm bắt đầu tiết Lập Thu quyết định cách gọi “mùa thu mở mắt” hay “mùa thu nhắm mắt”.
Nếu Lập Thu diễn ra khi Mặt Trời còn trên bầu trời, từ nửa đêm đến giữa trưa, người xưa gọi là “mùa thu mở mắt”. Ngược lại, nếu tiết khí bắt đầu sau giữa trưa và trước nửa đêm, khi Mặt Trời đã khuất, thì được gọi là “mùa thu nhắm mắt”.
Năm 2026, Lập Thu rơi vào lúc 19 giờ 42 phút tối 7/8. Thời điểm này đáp ứng điều kiện của “mùa thu nhắm mắt” theo cách phân chia truyền thống.
Khái niệm này không phải thuật ngữ khí tượng mà là kinh nghiệm được hình thành từ quá trình quan sát lâu dài của người làm nông. Người xưa sử dụng cách gọi đó để liên hệ với diễn biến thời tiết trong giai đoạn sau Lập Thu.
Vì sao “mùa thu nhắm mắt” thường được gắn với thời tiết oi nóng?
Nhiều câu tục ngữ cho rằng khi Lập Thu bắt đầu vào buổi tối, cái nóng sẽ chưa kết thúc ngay.
Theo cách lý giải được truyền lại, mặt đất đã hấp thụ nhiệt suốt cả ngày trước khi bước sang tiết Lập Thu. Lượng nhiệt này chưa thể mất đi ngay nên thời tiết sau đó vẫn có thể duy trì trạng thái oi nóng trong nhiều ngày.
Hiện tượng này thường được liên hệ với giai đoạn “hổ mùa thu”, tức những đợt nắng nóng xuất hiện sau khi lịch tiết khí đã chuyển sang mùa thu. Theo kinh nghiệm dân gian, đây là khoảng thời gian mọi người vẫn cần duy trì các biện pháp chống nóng thay vì cho rằng thời tiết đã mát.
Bên cạnh yếu tố nhiệt độ, người xưa cũng cho rằng kiểu thời tiết này thường đi kèm với không khí khô hơn. Vì vậy, việc bổ sung nước cho cơ thể cũng như bảo đảm độ ẩm cho cây trồng vẫn được xem là cần thiết.
Nắng nóng kéo dài có ý nghĩa gì đối với mùa màng?
Trong khi nắng nóng gây cảm giác khó chịu đối với con người, nhiều kinh nghiệm dân gian lại xem đây là điều kiện có lợi cho cây trồng.
Theo các câu ngạn ngữ được truyền lại, “mùa thu nhắm mắt” thường báo hiệu khả năng thu hoạch thuận lợi hơn. Nguyên nhân được lý giải là thời tiết nóng kéo dài giúp các loại cây trồng mùa hè có thêm thời gian tích lũy nhiệt để hoàn thiện quá trình hình thành và chín hạt.
Đối với ngô, đậu nành và một số loại cây trồng khác, ánh nắng cùng nền nhiệt ổn định được cho là có lợi hơn so với việc thời tiết chuyển lạnh quá sớm. Nếu xuất hiện sương giá hoặc không khí lạnh trước thời điểm cây hoàn tất quá trình phát triển, năng suất có thể bị ảnh hưởng.
Theo kinh nghiệm dân gian, năm 2026 còn được xem là năm có “mùa thu đến muộn” và “mùa thu bao trùm những ngày hè nóng bức”. Hai yếu tố này được cho là làm tăng khả năng nắng nóng kéo dài sau Lập Thu.
Dù vậy, những nhận định trên chỉ là kinh nghiệm được tích lũy trong quá trình lao động và quan sát thiên nhiên. Chúng không thay thế các dự báo khí tượng hiện đại nhưng vẫn mang giá trị tham khảo trong việc chủ động thích ứng với điều kiện thời tiết.
Điều người xưa muốn nhấn mạnh không phải là dự báo chính xác từng ngày nắng hay mưa, mà là sự chuẩn bị. Khi cái nóng còn kéo dài sau Lập Thu, con người cần tiếp tục phòng chống say nắng, còn sản xuất nông nghiệp cần bảo đảm nguồn nước tưới để cây trồng phát triển ổn định trong giai đoạn quyết định năng suất.
Thanh Tâm (tổng hợp)