KATHMANDU: Chính phủ Nepal đã đề nghị Quỹ ứng phó tổn thất và thiệt hại của Liên Hiệp Quốc cấp 20 triệu USD để khắc phục hậu quả trận lũ quét khiến hơn 6.000 người thiệt mạng và mất tích tại dãy Himalaya.

Yêu cầu được Bộ Tài chính và Bộ Môi trường Nepal gửi đi sau trận lũ quét cuối tháng 8/2026, bắt nguồn từ sự sụp đổ của một phần sông băng tại khu vực giáp ranh Tây Tạng (Trung Quốc) và Nepal, kéo theo lở đất và cuốn trôi nhiều thị trấn, làng mạc. Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal cho rằng nguyên nhân sâu xa là biến đổi khí hậu, trong bối cảnh dãy Himalaya đang ấm lên nhanh hơn gần 50% so với mức trung bình toàn cầu, dù Nepal chỉ đóng góp chưa tới 0,1% lượng khí thải nhà kính toàn cầu.

Ông Khanal mô tả trận lũ là “một cơn sóng thần từ dãy Himalaya”. Dòng nước lẫn bùn đất, đá và mảnh vỡ cao tới 18-21m, di chuyển với tốc độ gần 180km/giờ, cuốn trôi nhà cửa và hạ tầng trên đường đi.

Theo The Guardian ngày 08/9, hơn 1.300 người đã được xác nhận thiệt mạng và trên 5.500 người vẫn mất tích sau 12 ngày tìm kiếm. Một số khu vực đến nay vẫn bị cô lập.

Ông Khanal cho biết mức độ tàn phá có thể tương đương trận động đất năm 2015. Một số ước tính cho thấy tổng thiệt hại vượt 5 tỉ USD, trong khi hơn 20.000 ngôi nhà cùng nhiều tuyến giao thông cần được xây dựng lại; một số cộng đồng ven sông có thể phải di dời lên vùng đất cao hơn.

Khoản đề nghị 20 triệu USD chỉ tương đương chưa tới 0,4% con số thiệt hại ước tính. Chính ông Khanal cũng thừa nhận số tiền này “rõ ràng không đủ” so với thiệt hại thực tế, nhưng cho rằng yêu cầu còn nhằm thúc đẩy cộng đồng quốc tế xây dựng một cơ chế hỗ trợ mạnh hơn cho các nền kinh tế nhỏ và dễ tổn thương.

Ông kêu gọi các nền kinh tế phát thải lớn chia sẻ trách nhiệm. “Chúng tôi góp phần rất nhỏ vào biến đổi khí hậu. Những nền kinh tế lớn hơn, gây ô nhiễm nhiều hơn và có lượng phát thải lịch sử lớn hơn phải chấp nhận trách nhiệm chung”, ông Khanal nói.

Quỹ ứng phó tổn thất và thiệt hại của Liên Hiệp Quốc mà Nepal gửi yêu cầu tới cũng đang đối mặt khoảng thiếu hụt tài chính lớn. Khoảng 119 quốc gia đã đưa ra các yêu cầu trị giá tổng cộng 2,8 tỉ USD, trong khi nguồn đóng góp hiện mới vào khoảng 400 triệu USD. Mỹ hiện chỉ đóng góp 17 triệu USD, sau khi Tổng thống Donald Trump rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu.

Ông Khanal thừa nhận Nepal sẽ gặp “những thách thức chính trị” trong nỗ lực tìm kiếm hỗ trợ khí hậu. Ông nhấn mạnh nguồn tài chính không chỉ cần cho cứu trợ khẩn cấp mà còn cho công tác phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

Ngoại trưởng Nepal cũng bác bỏ cáo buộc rằng Trung Quốc đã không cảnh báo đầy đủ hoặc chia sẻ dữ liệu trước thảm họa, đồng thời cho biết Nepal đang thảo luận với Trung Quốc về tăng cường phối hợp và chia sẻ dữ liệu tại khu vực Himalaya.

Theo ông Khanal, cả Nepal lẫn các nhà khoa học Trung Quốc đều không lường trước nguy cơ sông băng sụp đổ. “Nhìn lại, chúng ta có thể thấy sông băng này rất dễ tổn thương và đã thu hẹp trong 6 tháng qua. Nhưng trước khi lũ xảy ra, không ai biết sự sụp đổ sắp diễn ra”, ông nói.

Hà Lê (tổng hợp)

Từ Khóa: