Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa thông báo hủy kế hoạch tấn công Iran, đồng thời bày tỏ hy vọng hai bên sẽ sớm ký kết một thỏa thuận chung vào cuối tuần này.

Thỏa thuận Mỹ – Iran: Ông Trump kỳ vọng đạt được bước đột phá ngoại giao

Ngày 11/6, tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức thông báo về việc bãi bỏ các kế hoạch không kích và ném bom nhắm vào Iran vốn đã được lên lịch trình trước đó. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết quyết định này được đưa ra sau khi các cuộc đàm phán đạt được những thỏa thuận dàn xếp quan trọng ở cấp cao nhất của giới lãnh đạo tại Tehran và đã được các bên chấp thuận. Ông Trump cũng bày tỏ sự lạc quan rằng một văn bản chính thức nhằm mở lại eo biển Hormuz có thể được ký kết ngay trong cuối tuần này tại khu vực châu Âu.

Văn bản này nếu được hoàn tất sẽ đánh dấu một bước chuyển mình ngoại giao quan trọng nhất từ trước đến nay nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn ba tháng qua. Cuộc đối đầu này vốn có sự tham gia của các bên gồm Mỹ, Israel và Iran với nhiều diễn biến quân sự phức tạp gây căng thẳng tại khu vực Trung Đông trong thời gian dài. Tuy nhiên, Tổng thống Trump cũng lưu ý rằng các biện pháp phong tỏa hàng hải do Mỹ dẫn đầu đối với các cảng của Iran tại eo biển Hormuz vẫn sẽ duy trì hiệu lực toàn diện cho đến khi việc ký kết được thực hiện.

Về phía đại diện tham gia, ông Trump cho biết Phó Tổng thống J.D. Vance có thể sẽ thay mặt phía Mỹ để thực hiện ký kết thỏa thuận này. Mục tiêu cốt lõi của thỏa thuận là đảm bảo Iran cam kết không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân, một điều kiện mà Washington coi là mục đích cao nhất của tiến trình đối thoại. Tổng thống Mỹ tin rằng Lãnh tụ Tối cao Iran đã chấp thuận các nội dung chính của thỏa thuận sau khi các bên bao gồm Israel, Ả rập Xê út và một số quốc gia khu vực đạt được sự đồng thuận về các điểm cốt lõi

Phản ứng hoài nghi từ phía Tehran về tiến trình đàm phán

Ngược lại với thái độ tích cực của Washington, phía Iran hiện vẫn tỏ ra rất thận trọng và chưa xác nhận bất kỳ lịch trình cụ thể nào về việc ký kết. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, khẳng định Tehran chưa đưa ra quyết định cuối cùng và sẽ không thỏa hiệp về các “lằn ranh đỏ” trong các cuộc đàm phán. Hãng thông tấn IRNA dẫn lời giới chức nước này cho rằng các báo cáo liên quan đến thời gian và địa điểm diễn ra lễ ký kết hiện mới chỉ dừng lại ở mức độ suy đoán và chưa có điều gì được hoàn thiện.

Sự hoài nghi từ phía Tehran bắt nguồn từ việc Mỹ liên tục thay đổi quan điểm trong suốt quá trình đàm phán và soạn thảo văn bản. Kể từ giữa tháng 3, mặc dù Tổng thống Trump liên tục khẳng định một thỏa thuận đang đến gần, nhưng thực tế hai bên vẫn tiến hành nhiều cuộc tấn công “ăn miếng trả miếng”. Những hành động quân sự này đã làm rạn nứt nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn từng được công bố vào tháng 4, khiến tiến trình ngoại giao trở nên bấp bênh và thiếu tin cậy.

Phía Iran đưa ra các yêu cầu cứng rắn bao gồm việc dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt quốc tế, giải phóng hàng tỷ đô la tài sản bị phong tỏa và công nhận quyền kiểm soát của họ tại eo biển Hormuz. Đồng thời, Tehran cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công quân sự nào nhắm vào họ sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và đảo lộn mọi tiến trình hòa bình đã đạt được. Dù ghi nhận việc ông Trump hủy kế hoạch tấn công vào phút chót, nhưng giới chức Iran vẫn duy trì sự cảnh giác cao độ trước các bước đi tiếp theo của Mỹ.

Hà Lê (tổng hợp)

Từ Khóa: