Dòng dầu thô Venezuela từng được sử dụng để trả nợ Trung Quốc đang đứng trước nguy cơ gián đoạn khi Mỹ kiểm soát xuất khẩu dầu của quốc gia Nam Mỹ đặt ra câu hỏi về quy mô khoản nợ Caracas còn phải thanh toán cho Bắc Kinh

Việc Mỹ tiếp quản hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela đang làm thay đổi cơ chế trả nợ bằng dầu thô mà nước này từng áp dụng với Trung Quốc. Trong bối cảnh dữ liệu tài chính thiếu minh bạch, giới phân tích vẫn chưa có con số thống nhất về tổng nghĩa vụ nợ còn tồn đọng của Venezuela với Bắc Kinh.

Ước tính khác nhau về khoản nợ Venezuela – Trung Quốc

Theo AidData, trung tâm nghiên cứu thuộc Đại học William & Mary (Mỹ), các chủ nợ Trung Quốc đã cam kết cho Venezuela vay tổng cộng khoảng 106 tỷ USD trong giai đoạn 2000–2018. Đến năm 2017, thời điểm Venezuela rơi vào tình trạng vỡ nợ do các lệnh trừng phạt của Mỹ, số dư nợ chưa thanh toán được AidData ước tính vào khoảng 44 tỷ USD.

Tuy nhiên, các tổ chức tài chính quốc tế đưa ra con số thấp hơn đáng kể. Societe Generale ước tính khoản nợ chưa thanh toán của Venezuela với Trung Quốc hiện vào khoảng 10 tỷ USD, trong khi JP Morgan đưa ra mức 13–15 tỷ USD. Hiện vẫn chưa rõ Venezuela đã trả được bao nhiêu tiền gốc kể từ năm 2017 hay mới chỉ thanh toán lãi vay.

Cơ chế trả nợ bằng dầu thô và vai trò của PDVSA

Theo các nguồn tin từ công ty dầu khí quốc doanh Venezuela (PDVSA), Trung Quốc từng cho Caracas thời gian ân hạn vào năm 2019, cho phép sử dụng dầu thô để trả lãi các khoản vay. Tài liệu nội bộ của PDVSA cho thấy Venezuela xuất khẩu khoảng 642.000 thùng dầu thô và dầu nhiên liệu mỗi ngày sang Trung Quốc, song chỉ một phần trong số này được dùng cho nghĩa vụ trả nợ.

Nhà phân tích Parks của AidData cho biết phần lớn nợ công của Venezuela với Trung Quốc được ký với Ngân hàng Phát triển Trung Quốc, thông qua các thỏa thuận cho vay được bảo đảm bằng dầu mỏ. Doanh thu từ một phần dầu xuất khẩu sang Trung Quốc được chuyển trực tiếp vào tài khoản do Bắc Kinh kiểm soát để thanh toán nợ.

Vì sao dữ liệu nợ của Venezuela thiếu minh bạch?

Venezuela đã không công bố số liệu thống kê nợ đáng tin cậy trong nhiều thập kỷ. Ngân hàng trung ương nước này chỉ công bố dữ liệu lần gần nhất vào năm 2019. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng chưa thực hiện báo cáo đánh giá kinh tế theo Điều IV đối với Venezuela kể từ năm 2004.

Sự thiếu hụt thông tin buộc các nhà quan sát phải tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn rời rạc, bao gồm phát biểu của quan chức, tài liệu nội bộ ngành dầu khí và diễn biến xuất khẩu dầu – nguồn thu chủ lực của quốc gia Nam Mỹ này.

Khả năng trả nợ trong bối cảnh Mỹ kiểm soát dầu mỏ

Mỹ cho biết sẽ chuyển doanh thu từ việc bán dầu của Venezuela vào một tài khoản đặt tại Qatar do Washington kiểm soát. Về lý thuyết, nguồn tiền này có thể được sử dụng để trả nợ cho Trung Quốc, song các tuyên bố từ chính quyền Tổng thống Donald Trump cho thấy khả năng đó là không cao.

Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) hiện vẫn sở hữu tài sản sản xuất tại Venezuela. Liên doanh Sinovensa giữa CNPC và PDVSA đang khai thác khoảng 110.000 thùng dầu mỗi ngày, song chưa rõ Mỹ sẽ xử lý sản lượng này ra sao. Trong khi đó, các chủ nợ khác đang theo đuổi quyền lợi tại cuộc đấu giá Citgo – tài sản nước ngoài lớn nhất của Venezuela – nhưng vị trí của công ty này tại Mỹ khiến Trung Quốc khó tham gia

Theo: Báo VnExpress