Chiến sự Iran đang đẩy EU vào bài toán súng và bơ tại châu Âu, buộc các chính phủ chọn lựa giữa tăng ngân sách quốc phòng hay bảo vệ hệ thống phúc lợi xã hội.

Khi “chiếc ô an ninh” không còn miễn phí

Suốt nhiều thập kỷ kể từ sau Chiến tranh Lạnh, các quốc gia châu Âu đã duy trì một sự đánh đổi ngọt ngào: dựa vào sự bảo trợ quân sự của Mỹ để cắt giảm ngân sách quốc phòng, dồn tiền đầu tư vào y tế và hưu trí trọn đời cho người dân. Tuy nhiên, việc Tehran bị không kích ngay sau các nỗ lực ngoại giao thất bại tại Geneva đã làm đảo lộn mọi tính toán ổn định bấy lâu. Sự phụ thuộc vào Washington giờ đây trở thành điểm yếu chí mạng khi rủi ro địa chính trị tại Trung Đông bùng phát.

Hầu hết các quốc gia thành viên hiện đã nhận ra rằng họ cần chi nhiều tiền hơn cho “súng” để giảm bớt sự lệ thuộc vào quân đội Mỹ. Song, việc tái vũ trang cấp tốc trong bối cảnh nợ công cao và tăng trưởng kinh tế thấp lại là một gánh nặng tài khóa khổng lồ. Điều này đồng nghĩa với việc nguồn lực cho “bơ” – biểu tượng của trợ cấp phúc lợi – sẽ bị thu hẹp đáng kể,. Tại Thụy Điển, dù đã tăng gấp ba mức chi quân sự từ năm 2017, chính phủ vẫn rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi các xung đột mới liên tục chồng chất thêm chi phí.

Áp lực kép từ kinh tế và làn sóng dân túy

Thách thức càng trở nên khắc nghiệt khi dân số châu Âu đang già hóa nhanh chóng, khiến hệ thống lương hưu vốn thiết kế cho xã hội trẻ không còn đủ sức gánh vác,. Để bù đắp cho các khoản chi quân sự mới, các chính phủ phải đối mặt với những lựa chọn gây tranh cãi: tăng thuế, cắt giảm phúc lợi hoặc tăng vay nợ. Những phương án này thường vấp phải sự phản kháng dữ dội từ các đảng đối lập dân túy vốn đang lôi kéo cử tri bằng những lời hứa duy trì chi tiêu xã hội lớn.

Tại Pháp, các nghiên cứu cho thấy nước này cần chi tới 3,5% GDP để nâng cao năng lực quốc phòng, một con số đòi hỏi phải tăng thuế VAT hoặc thuế tài sản thêm 10%. Trong khi đó, tại Đức và Ý, ngân sách công đang bị thu hẹp đến mức khó có thể đáp ứng thêm bất kỳ chương trình chi tiêu lớn nào mới. Tình hình thêm tồi tệ khi giá dầu vọt tăng do tắc nghẽn eo biển Hormuz, khiến người dân đòi hỏi chính phủ phải hỗ trợ giá xăng thay vì đổ tiền vào kho vũ khí.

Giới chuyên gia cảnh báo rằng nếu không tìm ra giải pháp tài chính sáng tạo, châu Âu có thể sớm đối mặt với một cuộc khủng hoảng niềm tin từ thị trường. “Khủng hoảng thường ập đến muộn hơn bạn nghĩ, nhưng một khi đã nổ ra, nó diễn biến nhanh hơn nhiều so với hình dung”, nhà kinh tế Beata Javorcik nhận định về thực trạng tài chính bấp bênh hiện nay của khu vực

Theo: VnExpress.

Từ Khóa: