Cuộc Thượng đỉnh Mỹ – Trung diễn ra ngày 15/5 tại Bắc Kinh đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng trong quan hệ quốc tế, đặt Việt Nam trước yêu cầu phải tự chủ về chiến lược.

Quan điểm đa chiều về thượng đỉnh Mỹ – Trung

Giới phân tích cho rằng cuộc hội đàm giữa ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình tại Bắc Kinh phản ánh một thực tế mới: chính trị thực dụng cổ điển đang quay trở lại. Washington đã bắt đầu chấp nhận rằng Trung Quốc hiện không còn là nền kinh tế phụ thuộc mà đã trở thành một cực quyền lực đủ lớn để buộc Mỹ phải quay lại tư duy cân bằng. Sự kiện này được xem là một nỗ lực nhằm thiết lập hành lang an toàn cho cạnh tranh, tránh để những va chạm nhỏ dẫn đến xung đột mất kiểm soát.

Cách tiếp cận của ông Trump, vốn coi quyền lực là lợi ích và khả năng mặc cả, dường như tương đồng với lối tư duy thực dụng lâu đời của Bắc Kinh. Thay vì sa đà vào các cuộc tranh luận về giá trị hay hệ tư tưởng, hai bên tập trung vào các đòn bẩy kinh tế và quân sự để đạt được sự ổn định mong manh. Điều này cho thấy các cường quốc đang ưu tiên việc quản trị sự khác biệt hơn là nỗ lực thay đổi đối phương một cách triệt để.

Dù sự cạnh tranh vẫn diễn ra gay gắt trong các lĩnh vực từ công nghệ đến chuỗi cung ứng, nhưng bản chất của mối quan hệ này là sự phụ thuộc lẫn nhau không thể chối bỏ. Một bên giữ vai trò trung tâm thương mại hóa công nghệ, trong khi bên kia là mắt xích thiết yếu của sản xuất toàn cầu. Do đó, các kịch bản về một sự đổ vỡ hoàn toàn trong quan hệ Mỹ – Trung dường như chưa có cơ sở thực tế trong bối cảnh lợi ích kinh tế vẫn là sợi dây ràng buộc chặt chẽ.

Thách thức xây dựng một mắt xích không thể thay thế

Đối với Việt Nam, cuộc đối đầu giữa hai quốc gia vừa tạo ra không gian để mặc cả địa chiến lược, vừa mang lại những áp lực chọn phe không nhỏ. Giá trị của dải đất hình chữ S trở nên đặc biệt quan trọng trên bàn cờ Biển Đông, nơi cả Mỹ và Trung Quốc đều có những toan tính chiến lược không thể nhượng bộ. Bài toán lớn nhất lúc này là làm sao để không bị cuốn vào vòng xoáy của các cường quốc mà vẫn giữ vững được độc lập và quyền lợi dân tộc.

Một số nhà quan sát cho rằng sự khôn khéo trong quan hệ quốc tế là cần thiết, nhưng chưa đủ nếu thiếu đi một nội lực kinh tế mạnh mẽ. Việt Nam cần xác định rõ mình muốn giữ vai trò gì trong chuỗi giá trị toàn cầu để trở nên quan trọng đến mức không thể bị gạt bỏ. Bài học từ các nền kinh tế phát triển cho thấy, quyền lực thực sự nằm ở năng lực làm chủ công nghệ và khả năng tổ chức quốc gia hiệu quả.

Cuối cùng, sự tự chủ chiến lược không đến từ những lời hứa ngoại giao mà đến từ sức mạnh nội thân của thể chế và nhân lực. Trong một thế giới mà các cường quốc liên tục tái định nghĩa luật chơi, các quốc gia tầm trung phải tự tạo ra thế mạnh của riêng mình. Sự phát triển bền vững của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc liệu quốc gia này có thể tận dụng thời cơ để nâng tầm vị thế trong dòng chảy thương mại toàn cầu hay không.

Theo: Báo Tuổi Trẻ