Nhiều nhà cổ trăm năm tại miền Tây đang xuống cấp nặng, khiến cư dân sống cảnh dột nát vì vướng quy định và thiếu kinh phí để thực hiện việc trùng tu.

Bảo tồn nhà cổ và nghịch cảnh sống mòn trong di tích

Bà Ngà ở xã Thuận Mỹ phải đặt gần 50 xô chậu hứng nước dột trong tòa nhà gần 100 năm tuổi mỗi mùa mưa.2 Ngôi nhà xây từ năm 1924 với chi phí 12.000 đồng Đông Dương nhưng hiện đã xuống cấp trầm trọng. Do công trình thuộc diện bảo tồn, gia đình bà không thể tự ý sửa chữa dù đã chờ đợi nhà nước gần 20 năm qua.

Bên trong ngôi nhà, hệ thống cột gỗ quý vẫn chắc chắn nhưng nhiều kèo và đòn tay đã bị mối mọt tàn phá nặng nề. Tường nhà bong tróc, ẩm mốc với nhiều vết nứt lớn, còn nền gạch thì bị lún vỡ ở khu vực hàng ba. Để đảm bảo an toàn, gia đình phải dùng gỗ chèn tạm vào những cột chống bị gãy để tránh nguy cơ sập nhà.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại nhà cổ Huỳnh Thủy Lê ở Sa Đéc với mái ngói và phù điêu bong tróc. Những vết rêu mốc phủ kín mặt tiền và các chi tiết gỗ tinh xảo đang dần biến dạng do tác động của ẩm mốc. Sự xuống cấp này khiến khách tham quan giảm sút, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu và việc duy trì di tích nổi tiếng.

Thách thức từ kinh phí và cơ chế quản lý chồng chéo

Tại làng cổ Đông Hòa Hiệp, nhiều căn nhà cổ cũng chịu chung số phận xập xệ do thiếu kinh phí bảo trì thường xuyên. Chị Đỗ Hồng Vân phải dùng tre để chống đỡ những phần gỗ đã mục nát trong căn nhà cổ Ông Tòng. Dù kinh tế gia đình ổn định nhờ vườn sầu riêng, chị vẫn gặp khó trong việc duy trì và khai thác du lịch.

Các quan chức ngành văn hóa tại Cà Mau và Tây Ninh thừa nhận kinh phí trùng tu các di tích thường rất cao. Ngân sách địa phương hạn hẹp nên phải ưu tiên phân bổ cho nhiều hạng mục di tích khác nhau trên địa bàn. Một số nhà cổ tại Cà Mau hiện đang bỏ trống hoặc xuống cấp cần được thực hiện các biện pháp cứu vãn khẩn cấp.

Hiện các địa phương đang nỗ lực phân cấp quản lý để chủ động huy động thêm các nguồn lực xã hội hóa. Tuy nhiên, nhiều gia đình như bà Ngà vẫn phải tự dùng tiền hưu trí ít ỏi để chắp vá tạm thời cho căn nhà. Số phận những di sản trăm tuổi tại miền Tây vẫn đang mịt mờ giữa bài toán khó về bảo tồn và kinh phí.

Theo: VnExpress

Từ Khóa: