Washington chọn chờ sức ép kinh tế với Tehran, trong khi Iran chưa thống nhất hướng xuống thang hay tiếp tục cứng rắn, khiến việc mở lại tuyến hàng hải qua Hormuz vẫn chưa rõ.

Trao đổi với Axios tối 09/8 theo giờ Washington, tương đương sáng 10/8 giờ Hà Nội, ông Trump cho biết Mỹ “chỉ đang bán đàm phán” với Iran và theo dõi tình trạng “lạm phát khổng lồ và không có tiền” của nước này. “Nó sẽ ổn thôi. Luôn luôn ổn. Giống như một ván cờ vậy”, ông nói, khi giá dầu WTI lùi về khoảng 75 USD/thùng còn Brent gần 85 USD/thùng.

Tờ The Wall Street Journal trước đó dẫn nguồn quan chức Mỹ cho biết ông Trump đang cân nhắc coi việc Hormuz mở lại là một chiến thắng đủ dùng, dù chưa có cam kết nào về chương trình hạt nhân của Tehran.

Chuyên gia an ninh năng lượng Leslie Palti-Guzman của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ) cho rằng Hormuz đang đứng trước ba khả năng. Thứ nhất là tình trạng “không chiến không hòa” kéo dài, gây gián đoạn lâu và được xem là kịch bản bất lợi nhất cho kinh tế vùng Vịnh; thứ hai là xung đột lớn bùng phát trở lại, có thể phá vỡ thế bế tắc nhưng cũng làm thiệt hại lan rộng; cuối cùng là một thỏa thuận hòa bình toàn diện, song đây là phương án xa vời nhất do bất đồng còn lớn.

Theo Kpler, mật độ tàu qua Hormuz đầu tháng 8 giảm 70% so với giai đoạn hưu chiến ngắn hồi tháng 6-7. Kể từ khi bị phong tỏa hiệu quả từ đầu tháng 3, eo biển này vẫn chiếm khoảng 1/5 đến 1/4 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng lưu thông toàn cầu, nên diễn biến tại đây có thể tác động trực tiếp đến giá nhiên liệu thế giới.

Áp lực kinh tế chưa tạo ra quyết định

Cách tiếp cận của ông Trump khác với động thái chỉ một tuần trước, khi Nhà Trắng suýt phát lệnh cho một cuộc tấn công quy mô lớn. Cuối tuần qua, Iran đưa thêm điều kiện để mở lại tuyến hàng hải, nhưng Tổng thống Mỹ chưa đưa ra đe dọa quân sự mới.

Phó Tổng thống JD Vance nói cuộc đối đầu “vẫn đang ở giữa chừng ván cờ, còn lâu mới kết thúc”. Tại Iran, Tổng thống Masoud Pezeshkian muốn giảm căng thẳng để cứu nền kinh tế đang chịu lạm phát cao, nợ hộ gia đình tăng và thất nghiệp trá hình, trong khi Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Ahmad Vahidi giữ lập trường cứng rắn và không muốn nhượng bộ.

Sự khác biệt trong nội bộ Iran làm triển vọng tháo gỡ bế tắc thêm khó khăn. Nếu không bên nào đủ sức đưa ra quyết định dứt khoát, trạng thái “không chiến không hòa” có thể tiếp tục kéo dài, trong lúc Washington dùng thời gian và sức ép kinh tế thay cho một đợt leo thang quân sự mới.

Hormuz vì thế vẫn nằm giữa ba hướng đi, nhưng chưa hướng nào đủ điều kiện trở thành kết cục.

Vũ Quyến (tổng hợp).

Từ Khóa: