Xuất khẩu nghêu tăng mạnh, trong khi nhiều vùng bãi bồi ven biển vẫn còn dư địa để mở rộng nuôi trồng và nâng giá trị sản phẩm.

Xuất khẩu nghêu Việt Nam trong bảy tháng đầu năm 2026 đạt gần 83 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Mỹ trở thành thị trường lớn thứ ba khi kim ngạch tăng 62%. Phía sau đà tăng này là hệ thống vùng nuôi trải dài từ Bắc vào Nam, với nhiều địa phương còn dư địa mở rộng.

Riêng Trà Vinh tại Đồng bằng sông Cửu Long đã lên kế hoạch mở rộng diện tích nuôi nghêu lên hơn 15.000 ha bãi bồi ven biển, ưu tiên bố trí cho các hộ nghèo tham gia sản xuất. Ông Đinh Xuân Lập, Phó giám đốc Trung tâm Hợp tác Quốc tế Nuôi trồng và Khai thác Thủy sản Bền vững (ICAFIS), thuộc Hội Nghề cá Việt Nam, nhận định nghêu trắng Meretrix lyrata của Việt Nam có sức cạnh tranh trên thị trường thế giới. Mở rộng diện tích nuôi biển vì vậy được xem là cơ hội tăng sản lượng nếu đi cùng hướng phát triển bền vững.

Trước khi trở thành mặt hàng xuất khẩu có giá trị, nghêu đã là sinh kế truyền thống của nhiều hộ dân ven biển, tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long. Bến Tre, Tiền Giang và Trà Vinh là những vùng nuôi quan trọng của cả nước.

Cục Thủy sản thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Việt Nam có nhiều loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ như nghêu, sò huyết, ốc, điệp và hàu. Trong đó, nghêu là mặt hàng có giá trị kinh tế và tiềm năng phát triển đáng kể.

Phía Bắc cũng có những vùng nuôi quy mô lớn. Ninh Bình từ lâu được xem là vùng nuôi nghêu, sò quan trọng. Tại Nam Định, mô hình hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài mở thêm hướng phát triển cho ngành hàng này.

Sau khi khảo sát sáu tỉnh nuôi nghêu trên cả nước, Tập đoàn Lenger SeaFood của Hà Lan quyết định xây dựng nhà máy chế biến và thành lập Công ty TNHH Lenger Seafood Việt Nam. Theo bà Tống Thị Lương, Trưởng phòng Nuôi trồng Thủy sản thuộc Chi cục Thủy sản Nam Định, đây là đơn vị đầu tiên chế biến nghêu thương phẩm tại tỉnh để phục vụ xuất khẩu. Cuối năm 2021, doanh nghiệp xuất lô thịt nghêu đầu tiên sang thị trường châu Âu.

Mở rộng vùng nuôi phải đi cùng chế biến

Điểm đáng chú ý của ngành nghêu là các mô hình liên kết đã dần hình thành giữa chính quyền, hợp tác xã, nông dân và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu. Đây là nền tảng để ngành hàng tận dụng dư địa mở rộng thay vì quay lại quy mô nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, tăng diện tích nuôi không đồng nghĩa với tăng trưởng bền vững nếu thiếu đầu tư công nghệ và chế biến sâu. Nam Định xác định tiếp tục hỗ trợ các liên kết trong sản xuất, chế biến và kinh doanh nghêu, đồng thời kêu gọi doanh nghiệp phát triển sản phẩm mới từ nguyên liệu này.

Bài toán phía trước vì thế không chỉ nằm ở diện tích. Khi các vùng nuôi như Trà Vinh được mở rộng, hạ tầng chế biến, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận quốc tế cũng phải theo kịp. Đây mới là những yếu tố quyết định khả năng đưa nghêu Việt Nam vào các thị trường khó tính như Mỹ, EU và Nhật Bản.

Nghêu Việt còn nhiều “đất vàng” để phát triển. Nhưng biến dư địa thành giá trị xuất khẩu lâu dài đòi hỏi vùng nuôi, doanh nghiệp và thị trường phải cùng đi một hướng

Ân Hồng (tổng hợp )

Từ Khóa: