Tại Tây Nguyên, giá sầu riêng Thái loại A vượt 90.000 đồng/kg trong giữa tháng 9, giúp một số nhà vườn thu về hàng trăm triệu đến hơn 1 tỉ đồng, trong khi chất lượng sản phẩm vẫn quyết định phần lớn lợi nhuận.

Mức giá này cao hơn khoảng 25-30% so với tháng 7 và tháng 8, xuất hiện khi vụ thu hoạch chính tại nhiều khu vực đang đi vào giai đoạn cuối. Nguồn cung thu hẹp, nhu cầu từ Trung Quốc tăng và các đối thủ cạnh tranh trong khu vực gần hết vụ đã tạo điều kiện để giá sầu riêng Việt Nam đi lên.

Trong tuần qua, giá thu mua sầu riêng Thái loại A tại các vựa ở Đắk Lắk vượt mốc 90.000 đồng/kg. Ông Trần Đình Linh, chủ vườn tại TP Buôn Ma Thuột, cho biết vừa thu về gần 1,3 tỉ đồng từ hơn 20 tấn sầu riêng, với lợi nhuận hơn 850 triệu đồng dù sản lượng giảm khoảng 20% so với năm ngoái.

Tính đến sáng 18/9 (giờ Hà Nội), giá tại nhiều kho thu mua ở Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ tiếp tục nhích lên. Tuy nhiên, diễn biến này cần được nhìn trong bối cảnh thị trường đã trải qua nhiều tháng giảm giá.

Từ đầu tháng 5, khi nguồn cung tăng mạnh, giá sầu riêng liên tục đi xuống. Có thời điểm, hàng loại A tại kho chỉ còn khoảng 60.000 đồng/kg, tương đương 45.000-50.000 đồng/kg tại vườn, khiến tình trạng thương lái ép giá và trái chín rụng trở nên phổ biến.

Đến giữa tháng 9, diện tích còn thu hoạch tại Tây Nguyên tập trung ở Krông Búk, Ea H’leo, Krông Năng và Buôn Hồ, trong khi nhiều địa phương khác đã qua đỉnh vụ. Sản lượng giảm đúng lúc nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc tăng, tạo ra khoảng trống cung-cầu đẩy giá lên.

Thái Lan và Malaysia, hai đối thủ cạnh tranh trực tiếp, cũng bước vào cuối vụ hoặc gần hết vụ. Điều này giúp sầu riêng Việt Nam có thêm lợi thế về nguồn cung trong giai đoạn xuất khẩu sang Trung Quốc.

Dù vậy, giá cao không đồng nghĩa mọi nhà vườn đều đạt lợi nhuận tương ứng. Mức giá trên 90.000 đồng/kg chủ yếu dành cho hàng loại A, trong khi sản phẩm đạt chuẩn tuyển chọn, mẫu mã đẹp và cơm không sượng chiếm tỉ lệ thấp; nhiều loại hàng khác vẫn phải bán với mức giá thấp hơn đáng kể.

Giới thương lái cũng đứng trước bài toán rủi ro. Nhu cầu tranh mua hàng chất lượng tăng, nhưng khả năng giá quay đầu giảm sau vài ngày khiến việc thu mua ở mức cao trở nên thận trọng hơn. Thị trường vì thế xuất hiện nhiều mức giá tùy theo chất lượng cơm trái, thay vì một mặt bằng chung.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định nhu cầu từ Trung Quốc tăng do sầu riêng được sử dụng làm quà biếu dịp Tết Trung thu và Quốc khánh. Theo ông, sản lượng Tây Nguyên giảm dần cuối vụ, trong khi Thái Lan gần hết vụ, là hai yếu tố cùng tác động đến giá.

Nhưng những vấn đề dài hạn vẫn còn đó, từ thiếu quản lý và tiêu cực trong cấp mã số vùng trồng đến áp lực cạnh tranh quốc tế và tiêu chuẩn chất lượng ngày càng chặt chẽ của Trung Quốc. Đà tăng cuối vụ có thể đem lại thêm thu nhập cho người trồng, song khả năng duy trì hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, quản lý vùng trồng và năng lực đáp ứng thị trường.

Vũ Quyến (tổng hợp).

Từ Khóa: