Dù Tổng thống Mỹ tạm hoãn các kế hoạch quân sự, lập trường của Iran về việc kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược vẫn là nút thắt khó tháo gỡ hiện nay.

Đàm phán Mỹ – Iran và yêu cầu bồi thường thiệt hại chiến tranh

Vào ngày thứ tư, 20/5/2026, không gian ngoại giao giữa Washington và Tehran vẫn bao trùm bởi sự bế tắc khi các bên không thể tìm thấy điểm chung. Theo ghi nhận của giới quan sát, các cuộc tiếp xúc gần đây thông qua các nước trung gian vẫn chưa tạo ra bất kỳ đột phá nào có thể thay đổi cục diện. Iran vẫn duy trì một lập trường cứng nhắc, tương tự như các vòng đàm phán trước đó vốn đã kết thúc trong vô vọng. Sự xa cách giữa các yêu sách của hai phía đang đặt ra câu hỏi lớn về khả năng tìm thấy một lối thoát hòa bình cho cuộc xung đột kéo dài này.

Mặc dù vào ngày 19/5, phía Mỹ đã có động thái hạ nhiệt khi Tổng thống Trump tuyên bố hủy bỏ một cuộc tấn công đã lên lịch, nhưng tình hình thực tế trên bàn đàm phán vẫn rất căng thẳng. Các nguồn tin ngoại giao cho biết Tehran không chỉ yêu cầu chấm dứt chiến sự mà còn đòi hỏi những cam kết cụ thể về hỗ trợ tài chính. Iran xem việc bồi thường thiệt hại chiến tranh là một điều kiện tiên quyết để tiến tới bất kỳ thỏa thuận hòa giải nào. Điều này trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng của phía Mỹ về việc Iran sẽ nhượng bộ sau những áp lực kinh tế và quân sự nặng nề.

Vấn đề hạt nhân tiếp tục là tâm điểm của sự bất đồng khi Washington yêu cầu Iran phải dừng vĩnh viễn chương trình hạt nhân của mình. Phía Mỹ coi đây là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh khu vực và quốc tế, trong khi Iran khẳng định quyền nghiên cứu của mình là không thể tranh cãi. Sự xung đột về lợi ích và nguyên tắc này đã khiến các cuộc thảo luận đi vào lối mòn trong suốt thời gian qua. Các nhà trung gian khu vực cho rằng nếu không có sự thay đổi từ một trong hai phía, bàn đàm phán sẽ khó có thể ghi nhận thêm bất kỳ tiến triển tích cực nào trong thời gian tới.

Eo biển Hormuz trở thành điểm nóng trong các yêu sách của Tehran

Một trong những điểm gây tranh cãi gay gắt nhất trong các vòng đàm phán hiện nay chính là quyền kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến giao thông vận tải dầu khí trọng yếu. Iran khẳng định vai trò giám sát của mình tại khu vực này là quyền lợi chiến lược tối thượng mà họ sẽ bảo vệ bằng mọi giá. Việc Tehran sử dụng eo biển này như một công cụ gây áp lực đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, khi 20% lượng dầu thế giới đi qua đây bị đe dọa. Đây là một quân bài quan trọng giúp Iran đối trọng với các lệnh trừng phạt và đe dọa quân sự từ phía Mỹ và các đồng minh.

Trong khi nỗ lực ngoại giao còn bỏ ngỏ, nguy cơ bùng phát bạo lực mới vẫn đang lơ lửng trên bầu trời khu vực. Giới chức Mỹ và Israel đã thảo luận về việc thực hiện các cuộc tấn công mới vào Iran, có khả năng diễn ra ngay trong tuần tới. Những người ủng hộ chính sách cứng rắn tại Washington tin rằng chỉ có các biện pháp quân sự trực diện mới có thể ép Tehran thay đổi thái độ. Tổng thống Trump vào ngày 19/05 cũng đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc sẵn sàng sử dụng vũ lực nếu cảm thấy cần thiết để bảo vệ lợi ích của Hoa Kỳ và các đồng minh.

Kể từ khi chiến tranh bùng nổ vào cuối tháng 02 năm 2026, những tổn thất mà hai phía phải chịu đựng là vô cùng lớn. Mỹ và Israel đã ném bom hàng chục nghìn mục tiêu, nhưng Iran cũng đã đáp trả bằng hàng loạt cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các quốc gia vùng Vịnh. Phó Tổng thống JD Vance nhấn mạnh rằng thế giới không nên quá tự tin vào một kết quả hòa bình cho đến khi mọi thứ được ký kết chính thức. Tehran cũng đã gửi đi lời cảnh báo cuối cùng về một cuộc đáp trả với quy mô lớn hơn nếu chủ quyền của họ tiếp tục bị xâm phạm bởi các lực lượng nước ngoài.

Theo: Báo Dân trí

Từ Khóa: