Quan hệ đối đầu Mỹ – Iran đang ở mức nguy hiểm nhất lịch sử. Hai nước trở thành thù địch sau năm 1979. Hiện nay, nguy cơ chiến tranh toàn diện hiện hữu sau cái chết của Giáo chủ Khamenei tại Tehran.

Từ đồng minh chiến lược đến kẻ thù sau Cách mạng 1979

Mối quan hệ Mỹ và Iran từng là đồng minh chiến lược trong Chiến tranh Lạnh. Mỹ hỗ trợ Vua Shah Mohammad Reza Pahlavi nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Liên Xô. Tuy nhiên, Cách mạng Hồi giáo năm 1979 đã thay đổi hoàn toàn thực tế này. Theo Washington Post, Vua Shah bị lật đổ và phải sống lưu vong. Đại giáo chủ Khomeini thiết lập Cộng hòa Hồi giáo sau khi trở về từ Pháp.

Tháng 11 năm 1979, sinh viên Iran tấn công Đại sứ quán Mỹ tại Tehran. Họ bắt giữ 52 công dân Mỹ làm con tin trong suốt 444 ngày. Tổng thống Jimmy Carter chính thức cắt đứt quan hệ ngoại giao vào tháng 4 năm 1980. Căng thẳng tiếp tục gia tăng trong cuộc Chiến tranh Iran-Iraq sau đó. Mỹ hỗ trợ Iraq về tình báo để ngăn chặn tầm ảnh hưởng của Iran. Năm 1988, hải quân Mỹ tiêu diệt một nửa lực lượng tác chiến của Iran. Tàu USS Vincennes cũng bắn hạ máy bay dân sự Iran Air cùng năm đó. Vụ việc khiến 290 người chết và gây thù hận sâu sắc.

Leo thang hạt nhân và xung đột trực diện đe dọa hòa bình

Chương trình hạt nhân của Iran trở thành tâm điểm xung đột trong thế kỷ 21. Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân JCPOA vào năm 2018. Tình hình bắt đầu chuyển sang xung đột trực diện từ năm 2025. Mỹ và Israel phát động nhiều chiến dịch không kích vào cơ sở hạt nhân của Iran. Ngày 28 tháng 2 năm 2026, chiến dịch Sư tử gầm được triển khai quy mô lớn.

Cuộc tấn công khiến Lãnh đạo Tối cao Ali Khamenei thiệt mạng tại văn phòng. Iran lập tức phản công bằng tên lửa vào các căn cứ của Mỹ. Tổng thống Mỹ kêu gọi người dân Iran thay đổi chính quyền hiện tại. Liên hợp quốc cảnh báo nguy cơ chiến tranh toàn diện tại khu vực. Hiện tại, các kênh ngoại giao giữa hai nước đã hoàn toàn đóng kín. Tương lai khu vực phụ thuộc vào việc Iran lựa chọn lãnh đạo mới. Các chuyên gia lo ngại một cuộc chiến thảm khốc khó tránh khỏi.

Theo: Khai Mở

Từ Khóa: