Mưa dai dẳng khiến chất lượng sầu riêng sụt giảm, buộc doanh nghiệp xuất khẩu siết chuẩn thu mua, đẩy giá Monthong và Ri6 tại nhiều vùng trồng xuống mức thấp hiếm thấy giữa vụ.

Tại Đồng Nai, vườn 100 gốc sầu riêng 6 năm tuổi của ông Mạnh cho sản lượng 5 tấn, tăng 20% so với năm ngoái, nhưng giá bán Monthong chỉ còn 55.000 đồng một kg, giảm 21% so với cùng kỳ. Diễn biến tương tự xảy ra tại Đăk Lăk, Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, nơi mưa lớn kéo dài làm tỷ lệ trái sượng tăng cao.

Nghịch lý nằm ở chỗ sản lượng năm nay tăng nhưng giá lại giảm sâu nhất từ trước đến nay. Ông Mạnh nói rõ khoảng cách giữa lợi nhuận trên giấy tờ và thực tế thu về: “Giá này vẫn có lời nhưng không nhiều vì chi phí phân bón, nhân công đều tăng”.

Chất lượng trái là nguyên nhân trực tiếp kéo giá xuống, không phải nguồn cung dư thừa. Theo ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, mưa kéo dài khiến nhiều vùng trồng ghi nhận tỷ lệ sượng lên tới 30-40%, làm giảm mạnh lượng hàng đạt chuẩn xuất khẩu. Ri6 dễ bị sượng nước, Monthong xuất hiện nhiều trái sượng khô, khiến việc tuyển hàng loại A ngày càng khó khăn.

Phía thu mua phản ứng bằng cách siết chặt tiêu chuẩn và giảm khối lượng. Ông Hoàng, thương lái tại Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, cho biết mỗi ngày chỉ gom được vài tấn, bằng một phần ba năm ngoái. Ông giải thích lý do đằng sau quyết định này: “Nếu mua nhầm lô hàng không đạt chuẩn hoặc bị phát hiện tồn dư Cadimi là lỗ nặng. Vì vậy, năm nay chúng tôi chỉ dám mua số lượng vừa phải, phần còn lại tiêu thụ trong nước”.

Áp lực này khiến nhà vườn phải tính toán lại. Tại Đăk Lăk, bà Hạnh sở hữu hơn một ha sầu riêng đã chấp nhận nhận cọc sớm dù chưa đến ngày thu hoạch, vì lo thời tiết tiếp tục làm giảm chất lượng trái. Bà thừa nhận mức giá năm nay chưa từng thấy: “Monthong hiếm khi xuống dưới 60.000 đồng một kg giữa vụ. Năm nay giá thấp chưa từng có. Tôi chỉ lo nếu trái không đạt yêu cầu thì thương lái sẽ hủy cọc”.

Khảo sát thị trường cho thấy Monthong tại kho hiện được thu mua 46.000-68.000 đồng một kg, Ri6 ở mức 28.000-38.000 đồng, giảm 20-30% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá sầu riêng Thái Lan giảm cũng góp phần kéo mặt bằng giá trong nước đi xuống.

Từ phía thị trường nhập khẩu, yêu cầu chất lượng ngày càng được siết chặt và công khai hóa. Tại diễn đàn Thương mại Việt Nam – Trung Quốc ở TP HCM, ông Hà Vĩ, đại diện Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam, cho biết việc kiểm tra chất lượng và kiểm dịch là yêu cầu bình thường trong thương mại quốc tế, và tần suất lấy mẫu tại cửa khẩu có thể giảm nếu doanh nghiệp kiểm soát tốt chất lượng từ vùng trồng.

Ông nêu rõ hướng đi bắt buộc của ngành hàng: “Xu hướng hiện nay không chỉ là tăng sản lượng mà còn phải nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường”. Khoảng cách giữa sản lượng tăng và chất lượng giảm, giữa kỳ vọng thị trường và năng lực đáp ứng thực tế, đang là bài toán mà cả nhà vườn lẫn doanh nghiệp xuất khẩu phải giải quyết trong các vụ mùa tới.

Vũ Quyến (tổng hợp).

Từ Khóa: