Iran cảnh báo có thể thiết lập thêm vùng cấm hàng hải trên Vịnh Ba Tư, trong khi Mỹ khẳng định eo biển Hormuz đã được rà phá và thông suốt.

Ngày 07/9, Mohsen Rezaei, thành viên Hội đồng Tối cao Iran, cho biết Tehran có thể mở rộng các biện pháp kiểm soát hàng hải nếu tình hình tiếp tục căng thẳng. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Mỹ khẳng định đã hoàn tất chiến dịch rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz.

Eo biển này trở thành điểm nóng từ cuối tháng 02/2026, sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích Iran. Tehran sau đó đóng cửa Hormuz, đồng thời rải thủy lôi tại vùng biển quốc tế và vùng nước của Oman.

Hormuz vẫn bị kiểm soát dù được tuyên bố thông suốt

Tháng 6, một bản ghi nhớ do Pakistan và Qatar làm trung gian từng mở ra khả năng khôi phục hoạt động hàng hải qua Hormuz. Tuy nhiên, thỏa thuận không đi đến kết quả khi các bên tiếp tục bất đồng về những điều kiện liên quan.

Đến cuối tháng 8, Đô đốc Brad Cooper cho biết Mỹ đã tiến hành một chiến dịch bí mật kéo dài khoảng 4 tháng để rà phá thủy lôi. Hải quân Mỹ sử dụng thợ lặn, lực lượng SEAL cùng các phương tiện không người lái để xử lý số thủy lôi được Tổ chức Hàng hải Quốc tế ước tính khoảng 80 quả.

Sau chiến dịch, Washington tuyên bố Hormuz “hoàn toàn thông suốt” và nằm dưới sự kiểm soát của Hải quân Mỹ. Nhưng chính diễn biến sau đó cho thấy việc thông tuyến không đồng nghĩa với việc căng thẳng trên vùng biển này đã chấm dứt.

Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran, với hơn 20 tàu chiến được triển khai trong khu vực. Ông Cooper thừa nhận hoạt động phong tỏa vẫn tiếp diễn, trong đó 75 tàu đã bị yêu cầu quay đầu và 3 tàu bị vô hiệu hóa kể từ tháng 7.

Iran cảnh báo lập vùng cấm hàng hải tại Vịnh Ba Tư và đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz trong căng thẳng với Mỹ.
Bản đồ vị trí Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông. (Ảnh minh họa: MUC)

Ngày 05/9, Mỹ cho biết đã tấn công 3 tàu chở dầu của Iran. Động thái này diễn ra sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran phóng tên lửa đạn đạo về phía một tàu sân bay và một tàu khu trục Mỹ. Hai tàu chiến Mỹ tránh được đòn tấn công và không ghi nhận thương vong.

Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright ước tính khoảng 9 triệu thùng dầu mỗi ngày vẫn được vận chuyển qua Hormuz. Con số này cho thấy tuyến hàng hải chưa bị tê liệt hoàn toàn, nhưng hoạt động vận chuyển đang diễn ra trong một môi trường có mức độ rủi ro cao.

Nhà nghiên cứu Nitya Labh của Chatham House nhận định: “Về cơ bản, họ đang thực hiện việc kích nổ bom chủ động dưới nước”. Nhận xét này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở việc thủy lôi đã được phát hiện và xử lý bao nhiêu, mà còn ở nguy cơ những biện pháp quân sự tiếp theo có thể khiến tuyến hàng hải chiến lược này lại bị đe dọa.

Tuyên bố của Iran về khả năng lập thêm vùng cấm hàng hải vì thế đặt ra một nghịch lý khác. Washington nói Hormuz đã thông suốt, nhưng các hoạt động phong tỏa và đáp trả quân sự vẫn tiếp tục. Khi các biện pháp kiểm soát trên biển chưa được tháo bỏ, nguy cơ một vòng leo thang mới vẫn chưa biến mất.

Phạm Mai (tổng hợp)

Từ Khóa: