Iran gửi Mỹ dự thảo thỏa thuận 3 giai đoạn nhằm hạ nhiệt căng thẳng khu vực, tái cấu trúc giám sát hạt nhân và thiết lập an ninh Trung Đông dài hạn.

Lộ trình ba giai đoạn tái lập an ninh và kiểm soát hạt nhân

Theo các thông tin từ Al Jazeera vào ngày 03/5, chính quyền Iran được cho là đã gửi tới Hoa Kỳ một bản dự thảo thỏa thuận mới. Văn bản này phác thảo khung kế hoạch gồm ba giai đoạn với mục tiêu cốt lõi là hạ nhiệt các điểm nóng xung đột tại khu vực và định hình lại cơ chế giám sát chương trình hạt nhân của Tehran. Toàn bộ đề xuất được chuyển giao thông qua trung gian Pakistan, lồng ghép các cam kết về quân sự, an ninh hàng hải cùng tầm nhìn ổn định Trung Đông trong dài hạn.

Ở bước đầu tiên, Iran kêu gọi chuyển trạng thái ngừng bắn hiện nay thành một hiệp ước chấm dứt thù địch vĩnh viễn có hiệu lực trong vòng 30 ngày. Đi kèm với đó là thỏa thuận không xâm chiếm lẫn nhau bao gồm cả Israel và các lực lượng đồng minh của Tehran. Đồng thời, dự thảo cũng đề ra việc dần mở cửa lại eo biển Hormuz, nới lỏng các rào cản hàng hải và giảm bớt hiện diện quân sự tại các vùng biển chiến lược xung quanh để đảm bảo lưu thông quốc tế bình thường.

Giai đoạn tiếp theo tập trung vào hồ sơ hạt nhân với việc đóng băng làm giàu uranium trong 15 năm và duy trì ngưỡng 3,6% theo các thỏa thuận quốc tế trước đây. Mặc dù bác bỏ việc tháo dỡ cơ sở hạ tầng, Tehran sẵn sàng đàm phán về việc xuất khẩu hoặc tái chế kho dự trữ hiện có gắn liền với lộ trình dỡ bỏ trừng phạt có cấu trúc. Cuối cùng, một cuộc đối thoại chiến lược với các quốc gia Ả Rập sẽ được thiết lập nhằm xây dựng khung an ninh toàn diện cho toàn bộ khu vực Trung Đông.

Đề xuất hòa bình và phản ứng hoài nghi từ phía Mỹ

Trước những động thái mới từ Tehran, Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ thái độ thận trọng và cho biết ông vẫn chưa xem xét chi tiết văn bản cụ thể của đề xuất này. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ nhận định rằng khả năng chấp nhận bản dự thảo là không cao vì ông cho rằng phía Iran vẫn chưa trả một cái giá đủ lớn cho những hành động đã gây ra. Những phát biểu trên mạng xã hội của ông cho thấy những tín hiệu trái chiều trong bối cảnh ông đang tìm cách kết thúc cuộc chiến.

Thực tế, liên minh Mỹ và Israel đã tạm dừng các chiến dịch ném bom vào lãnh thổ Iran từ bốn tuần trước nhưng tiến trình đi đến một thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa có nhiều tiến triển. Cuộc chiến này đã gây ra những đứt gãy nghiêm trọng nhất từ trước đến nay đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, trực tiếp làm chao đảo các thị trường quốc tế và dấy lên lo ngại về suy thoái. Khi được hỏi về khả năng tái khởi động tấn công, ông Trump không loại trừ bất kỳ phương án nào nếu đối phương có những hành động không phù hợp.

Phản hồi về tình hình hiện tại, phía Tổ chức Tình báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nhận định rằng các lựa chọn của Washington hiện đang bị thu hẹp đáng kể. Theo giới quan sát tại Tehran, Mỹ đang phải đứng giữa sự lựa chọn khó khăn giữa một chiến dịch quân sự rủi ro cao và một thỏa thuận có thể không hoàn toàn như mong muốn. Với việc đệ trình đề xuất toàn diện nhằm chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến, Iran được cho là đã đẩy trách nhiệm quyết định về phía chính quyền Hoa Kỳ.

Theo: Báo Dân trí

Từ Khóa: