Nguyễn Thị Mai Anh bị cáo buộc dùng tiền hằng tháng để mua chuộc cán bộ, điều dưỡng Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Từ người phải chữa bệnh bắt buộc, bà được tự do đi lại, đưa chồng vào phòng và nhiều lần trốn viện.

Ngày 04/8, Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội ban hành cáo trạng truy tố 65 bị can về 9 tội danh liên quan ma túy, hối lộ và làm sai lệch hồ sơ vụ án. Trong số này có hai cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương.

Nguyễn Thị Mai Anh, sinh năm 1979, bị truy tố về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ và Môi giới hối lộ. Cáo trạng xác định gần 50 bị can là cán bộ, bác sĩ, điều dưỡng, bảo vệ của Viện Pháp y tâm thần Trung ương và một số bệnh viện tâm thần khác đã tiếp tay cho hành vi này trong nhiều năm.

Từ bệnh nhân bắt buộc chữa bệnh đến người điều khiển “luật ngầm”

Năm 2014, Mai Anh bị khởi tố về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tháng 01/2016, Hội đồng giám định Viện Pháp y tâm thần Trung ương kết luận bà mắc rối loạn cảm xúc lưỡng cực, mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.

Mai Anh sau đó được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1. Trong thời gian này, bà từng bỏ trốn và tiếp tục phạm tội. Sau đó, bà được chuyển đến Viện Pháp y tâm thần Trung ương để tiếp tục chữa bệnh bắt buộc.

Tại đây, tiền bắt đầu trở thành công cụ giúp Mai Anh nới lỏng các quy định dành cho mình. Từ năm 2021, bà nhiều lần tổ chức và chi trả chi phí cho cán bộ, nhân viên của viện đi nghỉ dưỡng.

Một chuyến đi được tổ chức tại Đà Nẵng vào cuối tháng 4/2021. Những khoản chi này không dừng ở việc tạo quan hệ. Theo cáo trạng, Mai Anh từng bước hình thành một mạng lưới người sẵn sàng giúp mình vượt qua các quy định quản lý.

Điều dưỡng Tạ Thị Ngọc, công tác tại Khoa Điều trị bắt buộc nữ, bị cáo buộc nhiều lần nhận tiền của Mai Anh. Tổng số tiền hơn 14 triệu đồng được dùng để báo trước lịch kiểm tra, cho phép Mai Anh tự do đi lại và đưa chồng vào ở cùng phòng bệnh.

Một số điều dưỡng khác cũng bị cáo buộc nhận tiền hằng tháng để mở cửa cho Mai Anh trốn viện.

Khi nơi giám sát lại trở thành mắt xích của đường dây

Điểm đáng chú ý của vụ án không chỉ nằm ở số tiền hối lộ. Nó nằm ở cách những khoản tiền nhỏ được duy trì đều đặn để biến quy định quản lý thành những ngoại lệ có thể mua được.

Cơ quan điều tra xác định Mai Anh đã đưa hối lộ tổng cộng 1,3 tỷ đồng và môi giới hối lộ thêm 3,8 tỷ đồng. Số tiền này cho thấy việc mua chuộc không dừng ở một cá nhân mà đã mở rộng thành nhiều mắt xích.

Cựu Viện trưởng Trần Văn Trường bị cáo buộc nhận trực tiếp 3 tỷ đồng. Khoản tiền này được cho là để can thiệp kết quả giám định tâm thần cho 17 trường hợp khác.

Nhìn từ trách nhiệm quản lý, luật sư Nguyễn Anh Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng trách nhiệm cần được xem xét cả ở khâu giám sát của Bộ Y tế. Theo ông, một cơ sở y tế không thể để tình trạng sai phạm kéo dài nhiều năm mà thiếu cơ chế kiểm tra hiệu quả.

Vụ án đặt ra câu hỏi về hiệu quả của cơ chế kiểm soát tại các cơ sở áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc. Khi cán bộ, điều dưỡng có thể nhận tiền để thay đổi cách quản lý bệnh nhân, ranh giới giữa chăm sóc, giám sát và tiếp tay cho vi phạm đã bị phá vỡ.

Một nơi được lập ra để bảo đảm người bệnh được điều trị và xã hội được an toàn lại xuất hiện một cơ chế vận hành bằng tiền. Vấn đề vì thế không chỉ là xử lý từng bị can, mà còn là làm rõ vì sao cơ chế ấy có thể tồn tại trong thời gian dài.

Đỗ Vân (tổng hợp)

Từ Khóa: