Từ hàng nghìn năm trước, người xưa đã đúc kết câu nói “nam tổn thọ ở dục, nữ tổn thọ ở uất” như một lời nhắc về sức khỏe và tuổi thọ. Đằng sau câu nói ngắn gọn ấy là những quan niệm dưỡng sinh liên quan đến thể chất, cảm xúc và sự cân bằng trong cuộc sống.
- Lũ sông Bằng Giang gây mưa lũ 441 nhà ở Cao Bằng, thiệt hại 5,3 tỷ đồng
- Tiến sĩ Anh thi hộ sinh viên, thu lợi bất chính 10,5 tỷ đồng
- Ở Nghệ An, ngón tay đứt lìa của bé gái được giữ lại kịp thời
Quan niệm dưỡng sinh cho rằng nam giới dễ hao tổn tuổi thọ vì dục vọng
Theo y học phương Đông, thận được xem là nền tảng của sinh mệnh đối với nam giới. Thận tàng tinh, tinh sinh khí và khí nuôi dưỡng tinh thần. Vì vậy, việc bảo tồn tinh khí được coi là yếu tố quan trọng để duy trì sức khỏe và tuổi thọ.
Người xưa cho rằng khi dục vọng vượt quá giới hạn, cơ thể sẽ phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn bình thường. Tình trạng này kéo dài có thể khiến sức khỏe giảm sút, tinh thần mệt mỏi và thể lực suy yếu.
Câu nói “nam tổn thọ ở dục” không chỉ đề cập đến hành vi mà còn nhấn mạnh việc kiểm soát ham muốn và duy trì sự điều độ trong cuộc sống. Nhiều tài liệu cổ đều cho rằng việc sống buông thả sẽ khiến tinh khí hao mòn.
Biểu hiện thường thấy là đau lưng, mỏi gối, thiếu sức sống, trí nhớ suy giảm và tinh thần uể oải. Một số người dù tuổi chưa cao nhưng đã xuất hiện các dấu hiệu lão hóa.
Người xưa ví tinh khí giống như nguồn năng lượng của cơ thể. Nếu sử dụng quá mức mà không được bồi dưỡng, sức khỏe sẽ dần suy giảm. Vì vậy, sự tiết chế luôn được coi là nguyên tắc quan trọng trong dưỡng sinh.
Ngoài ra, các quan niệm cổ truyền cũng nhấn mạnh việc giữ tâm thanh tĩnh, tránh căng thẳng và duy trì nếp sống điều độ. Đây được xem là nền tảng giúp cơ thể đạt trạng thái cân bằng.
Ngày nay, nhiều người nhìn nhận câu nói này như một lời nhắc về việc chăm sóc sức khỏe và xây dựng lối sống lành mạnh. Dù cách diễn giải có thể khác nhau nhưng giá trị của sự điều độ vẫn được đánh giá cao.
Ngoài việc nhấn mạnh sự tiết chế, nhiều quan niệm dưỡng sinh còn cho rằng việc duy trì chế độ sinh hoạt khoa học đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe nam giới. Việc ngủ đủ giấc, ăn uống điều độ và rèn luyện thân thể được xem là những yếu tố giúp cơ thể duy trì trạng thái cân bằng. Khi thể chất và tinh thần cùng ổn định, khả năng thích nghi với áp lực cuộc sống cũng được cải thiện.
Hán Thành Đế được nhắc đến như minh chứng điển hình trong lịch sử Trung Hoa
Trong lịch sử Trung Quốc, Hán Thành Đế Lưu Ngao thường được xem là ví dụ tiêu biểu cho quan niệm “nam tổn thọ ở dục”. Ông sinh năm 51 trước Công nguyên và là vị hoàng đế thứ 12 của triều Tây Hán.
Theo sử sách, nhà vua nổi tiếng yêu thích tửu sắc và dành nhiều thời gian cho việc hưởng lạc. Việc triều chính nhiều khi bị ảnh hưởng bởi cuộc sống xa hoa trong cung.
Năm 19 trước Công nguyên, Hán Thành Đế gặp Triệu Phi Yến tại phủ của Dương A công chúa. Vẻ đẹp và tài nghệ của bà nhanh chóng khiến nhà vua say mê.
Sau đó, Triệu Phi Yến được đưa vào cung và trở thành phi tần được sủng ái. Không lâu sau, em gái bà là Triệu Hợp Đức cũng nhập cung. Hai chị em nhanh chóng có vị trí quan trọng trong hậu cung.
Các ghi chép lịch sử cho thấy Hán Thành Đế ngày càng đắm chìm trong thú vui hưởng lạc. Nhiều quan lại từng khuyên can nhưng không mang lại kết quả.
Những năm cuối đời, sức khỏe của nhà vua suy giảm đáng kể. Một số ghi chép cho biết ông sử dụng các loại thuốc trợ dương nhằm duy trì thể lực.
Năm 7 trước Công nguyên, Hán Thành Đế qua đời khi mới 44 tuổi. Nhiều sử gia đời sau cho rằng việc sống phóng túng là nguyên nhân khiến sức khỏe của ông suy kiệt.
Câu chuyện của vị hoàng đế này vì thế thường được nhắc đến như một bài học về sự tiết chế và vai trò của lối sống đối với sức khỏe con người.
Câu chuyện của Hán Thành Đế không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn được nhiều người xem như một lời cảnh tỉnh về lối sống thiếu điều độ. Dù thời đại đã thay đổi, bài học về sự cân bằng giữa công việc, đời sống cá nhân và sức khỏe vẫn còn nguyên giá trị. Việc quan tâm đến thể trạng và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh luôn được xem là nền tảng của tuổi thọ.
Nữ giới được cho là dễ tổn hại sức khỏe bởi những cảm xúc bị dồn nén
Khác với nam giới, phụ nữ trong quan niệm Trung y lại gắn chặt với khí huyết và cảm xúc. Can được xem là cơ quan chủ về điều hòa khí huyết và trạng thái tinh thần.
“Uất” được hiểu là sự dồn nén cảm xúc trong thời gian dài. Đó có thể là buồn phiền, lo lắng, áp lực hoặc những suy nghĩ không được giải tỏa.
Người xưa cho rằng khi khí huyết lưu thông tốt thì cơ thể khỏe mạnh. Ngược lại, nếu khí bị ứ trệ, sức khỏe sẽ bị ảnh hưởng.
Nữ giới thường không suy giảm sức khỏe một cách đột ngột mà diễn ra âm thầm. Những áp lực kéo dài có thể khiến cơ thể mệt mỏi, tinh thần suy giảm và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Quan niệm dưỡng sinh phương Đông vì thế luôn nhấn mạnh việc giữ tâm trạng ổn định, tránh suy nghĩ quá nhiều và biết chia sẻ cảm xúc.
Trong xã hội hiện đại, áp lực công việc và cuộc sống khiến nhiều người dễ rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Việc chăm sóc sức khỏe tinh thần ngày càng được quan tâm.
Các hoạt động nghỉ ngơi, vận động, duy trì các mối quan hệ tích cực và cân bằng giữa công việc với cuộc sống được xem là những yếu tố giúp cải thiện tinh thần.
Sâu xa hơn, người xưa cho rằng “dục” và “uất” đều là những trạng thái mất cân bằng trong nội tâm. Một bên là ham muốn quá mức, một bên là sự dồn nén kéo dài. Cả hai đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu không được điều chỉnh phù hợp.
Thông điệp cuối cùng mà câu nói gửi gắm là con người cần sống điều độ, giữ tâm bình hòa và thuận theo tự nhiên để bảo vệ sức khỏe và tuổi thọ.
Ngày nay, sức khỏe tinh thần ngày càng được chú trọng. Nhiều nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy, việc chia sẻ cảm xúc, dành thời gian nghỉ ngơi và duy trì tinh thần tích cực được xem là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Diệp Anh (tổng hợp)