Nhiều trẻ em Việt Nam chưa đạt mức vận động tối thiểu của WHO, trong khi chính cách bố trí nhà ở, trường học và đường đi hằng ngày đang quyết định phần lớn cơ hội vận động của các em.
- Chiếc roi bện thủ công trong vụ đánh trẻ ở chùa Bầu, Phú Thọ
- Trump siết kinh tế Iran sau khi dừng đàm phán
- Cậu học trò trong ảnh gây sốt mạng với cha làm tài xế đã đỗ ngành Y
WHO khuyến nghị trẻ 5-17 tuổi vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày ở cường độ vừa đến mạnh, nhưng 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai Việt Nam chưa đạt mức này. Trong khi đó, học sinh hiện chỉ có khoảng 70 phút giáo dục thể chất mỗi tuần, còn thời gian học thêm và sử dụng thiết bị thông minh tiếp tục cạnh tranh với thời gian chơi và vận động.
Một nghịch lý xuất hiện ngay trong đời sống đô thị: trẻ cần vận động hơn nhưng những khoảng thời gian và không gian dành cho hoạt động này lại ngày càng ít.
Theo Cẩm nang hướng dẫn hoạt động thể lực nâng cao sức khỏe cộng đồng do Bộ Y tế ban hành, vận động không chỉ gồm chơi thể thao. Đi bộ, đạp xe, leo cầu thang, làm việc nhà, đi lại và tham gia hoạt động tại trường, cộng đồng đều được tính vào thời gian vận động.
Tuy nhiên, sau giờ học chính khóa, nhiều học sinh tiếp tục học thêm hoặc sử dụng điện thoại, máy tính. Áp lực học tập khiến trẻ ngồi nhiều giờ, trong khi thời lượng giáo dục thể chất tại một số trường còn hạn chế.
Bác sĩ Thi Thị Duyên, Khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nhận định đô thị hóa làm sân chơi và không gian xanh thu hẹp, còn giao thông đông đúc, ô nhiễm không khí khiến phụ huynh hạn chế cho trẻ ra ngoài. Theo bà, “trẻ em thiếu không gian, thời gian chơi ngoài trời; người lớn không có nơi để thư giãn, còn người già thu mình trong nhà, thiếu nơi giao lưu và tập luyện”.
Từ căn phòng đến con đường đi học
Khoảng trống cho trẻ vận động không nhất thiết phải được tạo ra bằng những công trình mới. Trong một căn hộ hoặc nhà phố, một phần sàn phòng khách đủ thoáng cũng có thể dùng để chơi bóng, nhảy dây hoặc tạo đường vượt chướng ngại vật bằng gối và chai nước.
Ở cấp độ quy hoạch, khoảng cách giữa nhà ở và trường học lại trở thành một yếu tố khác. Bà Lê Tuệ Minh, Tổng giám đốc Tập đoàn Đầu tư giáo dục Innochain, Chủ tịch hệ thống Edison Schools, cho rằng trường học nằm trong không gian sống giúp học sinh giảm thời gian trên xe đưa đón và có thêm thời gian vận động, khám phá thiên nhiên, tham gia hoạt động cộng đồng.
Tại cửa ngõ phía Tây TP HCM, Eco Retreat rộng 220 ha dành khoảng 50 ha vùng lõi cho cảnh quan, gồm 20 khu vườn chủ đề và tuyến dạo bộ ven mặt nước dài khoảng 8 km. Riêng phân khu Rừng Phượng có trường Phổ thông liên cấp Edison rộng 22.000 m² và khu đất 7.000 m² cho giáo dục mầm non, đều nằm trong bán kính đi bộ từ khu nhà ở.
Khi trường học đủ gần, trẻ có thể đi bộ hoặc đạp xe thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào xe đưa đón. Những quãng đường vốn chỉ được xem là thời gian di chuyển vì thế có thể trở thành một phần của hoạt động thể chất hằng ngày.
WHO đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 15% tình trạng thiếu vận động thể chất trên toàn cầu. Với trẻ đô thị, mục tiêu ấy không chỉ nằm ở việc tăng thêm giờ thể dục mà còn ở cách gia đình, nhà trường và không gian sống tạo ra những cơ hội vận động nhỏ, đều đặn và dễ duy trì.
Vũ Hiếu (tổng hợp)