(Washington) -Công ty North American Blue Energy Partners (NABEP) được chính phủ lâm thời Venezuela trao thêm các hợp đồng khai thác dầu, qua đó nắm quyền tại 17 dự án có tổng trữ lượng khoảng 65 tỷ thùng, trong đó có nhiều mỏ từng do doanh nghiệp Trung Quốc vận hành.

Thông báo từ Nhà Trắng tối 31/8 theo giờ Washington, tức sáng 01/9 theo giờ Hà Nội, cho biết NABEP do doanh nhân Venezuela Alejandro Betancourt kiểm soát đã nhận thêm 14 hợp đồng khai thác mới. Diễn biến này nâng tổng số dự án dầu khí công ty sở hữu lên 17 dự án.

Reuters dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết một số mỏ trong danh mục nói trên trước đây do các doanh nghiệp Trung Quốc, bao gồm Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC), cùng một doanh nghiệp Nga khai thác. “Việc phát triển dầu khí tại Venezuela trên thực tế đang bị Mỹ chi phối”, giáo sư Cui Shoujun tại Đại học Nhân dân Trung Quốc nhận định với SCMP.

Venezuela hiện sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu đã được kiểm chứng, tương đương gần 17% tổng trữ lượng toàn cầu. Trong hơn hai thập kỷ qua, quốc gia Nam Mỹ này cũng là một trong những đối tác vay vốn lớn nhất của Trung Quốc tại khu vực Mỹ Latin.

Từ năm 2000, Bắc Kinh đã cung cấp cho Caracas hơn 100 tỷ USD dưới nhiều hình thức, trong đó phần lớn là các khoản vay được bảo đảm bằng dầu mỏ. Theo cơ chế này, Venezuela thanh toán nghĩa vụ nợ bằng việc chuyển dầu thô cho các đơn vị mua hàng nhà nước Trung Quốc, còn nguồn thu được quản lý thông qua các tài khoản do phía Trung Quốc kiểm soát.

Dù hoạt động cho vay mới đã gần như dừng lại trong nhiều năm, Venezuela vẫn còn dư nợ hơn 10 tỷ USD đối với Trung Quốc. Điều đáng chú ý là nhiều mỏ dầu từng được xem như nguồn bảo đảm cho quá trình hoàn trả các khoản vay này hiện đã nằm trong hệ thống dự án mà NABEP kiểm soát.

Theo các điều khoản được công bố, chính phủ Mỹ nắm quyền sở hữu 35% cổ phần công ty mẹ của NABEP, được ưu tiên mua 20% sản lượng dầu với mức giá bằng chi phí sản xuất và đồng thời có quyền mua trước đối với phần sản lượng còn lại. Cấu trúc này khiến dòng dầu từ các mỏ liên quan chủ yếu hướng về thị trường Mỹ thay vì tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ nghĩa vụ nợ với Trung Quốc như trước.

Ngày 1/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Guo Jiakun đã yêu cầu các “quyền và lợi ích hợp pháp” của nước này tại Venezuela phải được bảo đảm.

Thỏa thuận dầu khí Mỹ-Venezuela được Tổng thống Trump gọi là “lớn nhất lịch sử”, đang định hình lại bản đồ ảnh hưởng năng lượng tại Mỹ Latin. (Ảnh minh họa: MUC)

Những thay đổi gần đây cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa vị thế chủ nợ của Trung Quốc và thực tế dòng chảy thương mại dầu mỏ tại Venezuela. Theo dữ liệu của S&P Global, trong tháng 8 Trung Quốc không nhập thêm lô dầu nào từ Venezuela, trong khi khoảng một nửa trong tổng số 1,1 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày của nước này được chuyển sang Mỹ.

Phó giáo sư Dylan Loh thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) đánh giá đây là một “đòn giáng trực diện” đối với mạng lưới thương mại phi đô la mà Trung Quốc theo đuổi. Việc mất đi nguồn dầu giá thấp từ Venezuela đồng nghĩa Bắc Kinh phải phụ thuộc nhiều hơn vào thị trường quốc tế, đồng thời làm chậm quá trình mở rộng cơ chế thanh toán dầu bằng nhân dân tệ tại Mỹ Latin.

Erica Downs, chuyên gia cấp cao của Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho rằng các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc sẽ chịu áp lực lớn hơn khi nguồn nguyên liệu giá rẻ từ Venezuela, Iran và Nga bị thu hẹp. Trong nhóm doanh nghiệp nhà nước, CNPC được đánh giá là đơn vị chịu tác động đáng kể nhất vì có liên doanh trực tiếp với PDVSA, tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela.

Với quy mô khoảng 65 tỷ thùng dầu, tương đương gần một phần năm tổng trữ lượng đã được xác nhận của Venezuela, các dự án mà NABEP đang nắm giữ được xem là nguồn lực chiến lược quan trọng. Điều đó không chỉ giúp Washington tăng khả năng tiếp cận nguồn cung dầu thô mà còn củng cố mục tiêu giảm ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga tại Tây Bán cầu.

Khi quyền kiểm soát các mỏ dầu thay đổi, những khoản nợ từng được bảo đảm bằng nguồn tài nguyên này cũng đối mặt với nhiều dấu hỏi hơn về khả năng thu hồi trong tương lai.

Minh Tâm (tổng hợp)

Từ Khóa: