Tỷ phú Mỹ Bryan Johnson, người theo đuổi tham vọng đảo ngược tuổi sinh học bằng hàng triệu USD mỗi năm, vừa phải đối mặt với một căn bệnh mạn tính mà y học hiện chưa thể chữa khỏi hoàn toàn.
- Lũ cuốn 3 chị em ở xã Gia Phù, Sơn La trong một chiều mưa
- Củ sâm Ngọc Linh 35 năm tuổi được bán đấu giá 725 triệu đồng tại Đà Nẵng
- Nghi phạm sát hại hai người Nga khai thêm nơi chôn ba thi thể
Đầu tháng 7/2026, ông tiết lộ mình mắc chứng viêm dạ dày tự miễn ngay giữa lúc dồn phần lớn tài sản và tâm huyết cho các thử nghiệm chống lão hóa. Sự việc khiến giới khoa học một lần nữa đặt lại câu hỏi cũ: con người nên tìm cách trẻ mãi, hay học cách già đi khỏe mạnh?
Khát vọng vượt qua giới hạn của đời người đã tồn tại từ thời cổ đại, qua những huyền thoại về suối nguồn tươi trẻ và các phương thuốc trường sinh. Trong kỷ nguyên công nghệ, khát vọng ấy mang một diện mạo mới, khi Bryan Johnson tiêu tốn hàng triệu đô la mỗi năm để “quay ngược kim đồng hồ” sinh học của chính mình.
Trong một thời gian dài, lão hóa chỉ được xem là sự hao mòn tự nhiên của cơ thể theo năm tháng. Phải đến những năm 1960, giới nghiên cứu mới nhận ra rằng bản thân từng tế bào cũng có một tiến trình già đi độc lập. Giáo sư Éric Gilson, Giám đốc Viện Nghiên cứu Ung thư và Lão hóa (IRCAN) thuộc Đại học Côte d’Azur (Pháp), giải thích rằng sự lão hóa tế bào là phản ứng của tế bào trước các tác nhân gây căng thẳng.
Những tế bào ấy không chết ngay lập tức, mà rơi vào trạng thái tổn thương, suy giảm chức năng rồi tích tụ dần trong các mô, kéo theo sự thoái hóa của toàn bộ cơ thể. Một trong những dấu hiệu được ghi nhận rõ nhất là telomere – các đoạn DNA ở đầu nhiễm sắc thể – ngắn dần sau mỗi lần tế bào phân chia. Từ đó, khái niệm tuổi sinh học ra đời: một người có thể 60 tuổi trên giấy tờ, nhưng tế bào bên trong lại già hơn hoặc trẻ hơn con số ấy rất nhiều.
Năm 2023, Bryan Johnson từng gây tranh cãi khi truyền huyết tương lấy từ chính con trai 17 tuổi của mình, dựa trên các thí nghiệm ghép nối tuần hoàn máu trên chuột. Giáo sư Gilson cảnh báo việc áp dụng trực tiếp lên con người tiềm ẩn rủi ro lớn, từ bất đồng nhóm máu, lây nhiễm tác nhân gây bệnh, đến những biến chứng chưa thể lường trước. Đây vẫn chỉ là một hướng nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, chưa phải liệu pháp điều trị chống lão hóa được công nhận.
Theo giới khoa học, con người nên học cách già đi khoẻ mạnh thay vì nghĩ đến chuyện trẻ hoá. (Ảnh minh họa: MUC)
Một hướng khác là tái lập trình tế bào, dùng các yếu tố phiên mã để đưa tế bào trở về trạng thái non trẻ. Nhưng cơ chế giúp tế bào tái tạo cũng chính là cơ chế có thể làm phát sinh khối ung thư, và công nghệ này mới chỉ tác động lên hệ gen biểu sinh, không thể xóa bỏ những đột biến DNA đã tích tụ theo thời gian.
Trước những giới hạn đó, giới nghiên cứu nghiêm túc đang chuyển hướng sang một mục tiêu khả thi hơn: bảo vệ tế bào, tăng cường cơ chế tự sửa chữa DNA và trì hoãn sự xuất hiện của các bệnh lý tuổi tác. “Mục tiêu của khoa học là giúp con người sống khỏe mạnh khi về già, chứ không phải kéo dài tuổi thọ đến 300 tuổi”, giáo sư Éric Gilson nhấn mạnh. Tuổi thọ trung bình của thế giới ngày càng tăng, nhưng con người cũng phải sống chung với nhiều bệnh mạn tính hơn. Y học hiện đại, vì vậy, đang dịch chuyển trọng tâm từ việc kéo dài số năm sống sang tăng số năm sống khỏe mạnh, đúng như định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): sức khỏe không chỉ là không có bệnh tật, mà là trạng thái khỏe mạnh trọn vẹn về thể chất, tinh thần và xã hội.
Ân Hồng (tổng hợp)