Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh kỷ lục, đặt ra những thách thức lớn về an sinh. Việc đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là giải pháp then chốt để giải quyết nghịch lý sống thọ nhưng thường xuyên phải đối mặt bệnh tật.

Nghịch lý tuổi thọ tăng nhưng sức khỏe suy giảm tại Việt Nam

Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, với dự báo đạt khoảng 16,1 triệu người cao tuổi vào năm 2025. Thực trạng này dẫn đến nghịch lý “chưa giàu đã già” và “chưa già đã yếu”, gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh xã hội. Tại TP HCM, dù bước vào giai đoạn già hóa muộn hơn cả nước, nhưng dự kiến sẽ chạm ngưỡng dân số già vào năm 2038 và chuyển sang siêu già sau năm 2048.

Dù tuổi thọ trung bình tăng lên, nhưng người Việt thường phải trải qua khoảng 10 năm cuối đời sống chung với bệnh tật. Kết quả tầm soát cho thấy đa số người trên 60 tuổi mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính, trung bình trên hai bệnh. Phổ biến nhất là tăng huyết áp chiếm 63% và đái tháo đường chiếm hơn 26%, trong đó nhiều ca chỉ được phát hiện tình cờ qua thăm khám. Bệnh không được phát hiện sớm khiến sức khỏe suy giảm nhanh và dễ dẫn đến tàn tật.

Bên cạnh đó, áp lực tài chính là rào cản lớn khi có tới 70% người cao tuổi hiện không có lương hưu. Trong bối cảnh gia đình đô thị thay đổi, con cái bận rộn khiến việc chăm sóc cha mẹ tại nhà bị hạn chế đáng kể. Nhu cầu chăm sóc dài hạn đang tăng nhanh nhưng nguồn lực gia đình lại suy giảm, trong khi hệ thống dịch vụ hỗ trợ và các viện dưỡng lão vẫn còn thiếu hụt trầm trọng.

Xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc và y tế dự phòng bền vững

Để ứng phó, giới chuyên gia đề xuất áp dụng mô hình chăm sóc 5 tầng theo chuẩn quốc tế với trọng tâm là già hóa tại chỗ. Người cao tuổi được khuyến khích duy trì lối sống chủ động và tự chăm sóc tại môi trường sống quen thuộc của mình. Các mô hình cộng đồng và bác sĩ gia đình sẽ đóng vai trò hỗ trợ tại nhà, chỉ chuyển đến cơ sở điều trị chuyên sâu khi cần thiết và đưa về tuyến dưới ngay khi sức khỏe ổn định để giảm quá tải.

Đồng thời, cần thay đổi tư duy để coi người già là trung tâm của nền kinh tế bạc thay vì là gánh nặng xã hội. Việc xây dựng hệ sinh thái đồng bộ từ bảo hiểm dài hạn đến thiết kế đô thị thân thiện sẽ tạo điều kiện cho người cao tuổi tiếp tục đóng góp kinh nghiệm cho xã hội. Đẩy mạnh hợp tác công tư là chìa khóa để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng dưỡng lão và các công nghệ y tế hiện đại phục vụ nhu cầu của nhóm dân số này.

Y tế dự phòng và y tế cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc sàng lọc và phát hiện bệnh từ sớm, từ xa. Một hệ thống y tế giỏi là nơi quản lý tốt các bệnh không lây nhiễm ngay tại địa bàn, giúp ngăn ngừa nguy cơ trước khi bệnh trở nặng. Việc chăm sóc sức khỏe cần được thực hiện xuyên suốt vòng đời, giúp người dân kéo dài số năm sống khỏe mạnh và giảm thiểu gánh nặng y tế khi về già.

Theo: VnExpress

Từ Khóa: