Tại Mỹ tháng 3/2026, giá xăng tăng 19% do xung đột Trung Đông làm tê liệt eo Hormuz, khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo dữ dội.

Giá xăng Mỹ và điểm nóng tại eo biển Hormuz

Nước Mỹ hiện đang sở hữu sản lượng dầu thô đạt mức kỷ lục với hơn 13 triệu thùng mỗi ngày nhưng giá nhiên liệu trong nước vẫn ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. Theo các nhà phân tích quốc tế, dầu mỏ là loại hàng hóa được giao dịch trên phạm vi toàn cầu nên giá cả phụ thuộc hoàn toàn vào biến động cung cầu của thị trường thế giới. Tình trạng này cho thấy ngay cả quốc gia sản xuất dầu lớn nhất hiện nay cũng không thể miễn nhiễm trước các bất ổn địa chính trị diễn ra tại những khu vực cách xa hàng nghìn kilomet.

Sự hoảng loạn đã nhanh chóng bao trùm các sàn giao dịch năng lượng ngay khi Iran thực hiện các biện pháp làm tê liệt giao thông qua eo biển Hormuz. Đây là cửa ngõ chiến lược nơi trung chuyển tới 20% lượng dầu thô toàn cầu và đang trở thành mục tiêu chính của các cuộc tấn công hạ tầng năng lượng trong khu vực. Nhiều cơ sở quan trọng như nhà máy lọc dầu Ras Tanura của Saudi Aramco cùng hàng loạt tàu chở dầu tại Vịnh Ba Tư đã ghi nhận các hành động tấn công quân sự trực tiếp.

Hệ quả là giá dầu thô thế giới đã trải qua những phiên biến động dữ dội nhất kể từ năm 1985 đến nay. Giá dầu chuẩn Mỹ có thời điểm tăng vọt 38% trong tuần. Một số nhà quan sát nhận định rằng các tác động từ giá năng lượng đã bắt đầu lan rộng sang nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau, gây ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng cuối cùng.

Nghịch lý hạ tầng lọc dầu và tác động đến chi phí sinh hoạt

Mặc dù sản xuất lượng dầu thô đá phiến rất lớn nhưng Mỹ vẫn phải duy trì việc nhập khẩu hàng triệu thùng dầu nặng mỗi ngày để đảm bảo sản xuất. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự lệch pha của hệ thống hạ tầng khi các nhà máy lọc dầu cũ vốn được thiết kế chuyên biệt để xử lý các loại dầu thô nặng và nhiều lưu huỳnh. Do đó, các doanh nghiệp Mỹ vẫn phải phụ thuộc vào nguồn cung dầu nặng từ Canada và khu vực Mỹ Latinh để vận hành các nhà máy lọc dầu trong nước.

Khi các rủi ro địa chính trị gia tăng, giá của các sản phẩm tinh chế như xăng và dầu diesel thường có xu hướng tăng mạnh hơn so với giá dầu thô đầu vào. Các hợp đồng tương lai xăng bán buôn tại thị trường Mỹ đã ghi nhận mức tăng hơn 25%, trong khi nguồn cung nội địa có nguy cơ sụt giảm do các nhà máy ưu tiên xuất khẩu. Tình trạng này xảy ra khi các nhà máy lọc dầu ưu tiên cung ứng cho những thị trường quốc tế sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn để có được nhiên liệu.

Theo thống kê từ Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá xăng đã leo lên ngưỡng 3,54 USD cho mỗi gallon. Đây là cú tăng lớn nhất kể từ sau đợt siêu bão Katrina tàn phá vịnh Mexico vào năm 2005. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo áp lực lên túi tiền người dân sẽ còn tiếp tục tăng cao khi thị trường chuẩn bị bước vào giai đoạn chuyển đổi sang loại xăng pha chế mùa hè vốn có chi phí đắt đỏ hơn.

Theo: Báo Dân trí

Từ Khóa: