Khớp gối, cổ tay, cổ chân và các ngón tay có thể phát ra tiếng “rắc” khi vận động do bọt khí trong dịch khớp, gân trượt qua xương hoặc sụn bị bào mòn theo tuổi tác.

Những tiếng động này thường xuất hiện khi đứng lên, ngồi xuống hoặc bắt đầu cử động sau thời gian ít vận động. Theo Cleveland Clinic, phần lớn tiếng kêu không xuất phát trực tiếp từ xương mà liên quan đến khí thoát ra trong dịch bôi trơn của khớp.

Cơ chế này tương tự hiện tượng phát ra âm thanh khi bẻ ngón tay. Bác sĩ Anne Bang, chuyên gia tại Cleveland Clinic, cho biết âm thanh có thể hình thành khi các cấu trúc trong một không gian kín thay đổi trạng thái. Gân và dây chằng cũng có thể tạo tiếng động khi trượt nhanh qua bề mặt xương lân cận, thường gặp ở vai, bàn tay hoặc đầu gối.

Khớp xương phát ra tiếng kêu có thể do tuổi tác, ít vận động, tổn thương sụn khớp, viêm khớp hoặc vận động sai tư thế.
Người tập thể thao ngồi giữ đầu gối, có thể gặp tiếng kêu ở khớp khi vận động. (Ảnh minh họa: MUC)

Với người ngồi lâu hoặc ít vận động, khớp có thể tạm thời cứng lại. Khi cơ thể chuyển động trở lại, các cấu trúc quanh khớp thay đổi vị trí và tạo ra âm thanh.

Khi nào tiếng khớp phát ra cần lưu ý?

Không phải tiếng kêu nào cũng là dấu hiệu bệnh lý. Cơ chế phổ biến là các bọt khí trong dịch khớp hình thành rồi thay đổi khi khớp được kéo giãn hoặc đổi tư thế đột ngột.

Tuổi tác có thể làm tiếng kêu rõ hơn. Theo thời gian, sụn – lớp mô bao phủ đầu xương – dần mỏng và mất độ đàn hồi, khiến bề mặt khớp không còn trơn như trước. Khi các cấu trúc tăng ma sát, tiếng động dễ xuất hiện ở đầu gối, hông và cột sống.

Chấn thương do ngã, va chạm hoặc vận động sai tư thế cũng có thể làm khớp phát ra âm thanh bất thường, nhất là khi liên quan đến dây chằng hoặc sụn.

Bác sĩ Aman Dhawan, chuyên gia y học thể thao chỉnh hình tại Trung tâm Y tế Penn State Health Milton S. Hershey, cho rằng không có mối liên hệ giữa tiếng kêu ở khớp và bệnh viêm khớp. Bác sĩ Robert Gallo, đồng nghiệp của ông, nhấn mạnh điều đáng lo là tiếng kêu đi kèm đau.

Nếu tiếng “rắc” xuất hiện sau chấn thương, kèm đau, sưng hoặc khó khăn khi đi lại, người bệnh cần thăm khám thay vì chỉ theo dõi tại nhà. Với người ít vận động, thay đổi tư thế thường xuyên và vận động nhẹ nhàng có thể giúp khớp hoạt động tốt hơn, hạn chế tình trạng cứng khớp tạm thời.

Bùi Hà (tổng hợp) 

Từ Khóa: