Eo biển Hormuz hiện là tâm điểm căng thẳng giữa Mỹ và Iran, đe dọa huyết mạch năng lượng và trật tự thương mại toàn cầu qua tuyến đường thủy này.

Kiểm soát eo biển Hormuz và hệ thống thu phí của Iran

Ngày 27-3, ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vừa lên tiếng chỉ trích việc Iran thiết lập hệ thống thu phí tại eo biển Hormuz là hành động bất hợp pháp. Theo báo cáo, chính quyền Tehran yêu cầu các tàu vận tải phải xin phép Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và nộp phí lên tới 2 triệu đô la Mỹ. Washington khẳng định sẵn sàng tham gia kế hoạch quốc tế; để đối phó với tình trạng bóp nghẹt tuyến hải hành chiến lược này.

Trước ngày 28-2, trung bình 20 triệu thùng dầu đi qua đây mỗi ngày; chiếm khoảng 20% nguồn cung thế giới. Hiện nay, hầu hết hoạt động vận tải đã đình trệ; do các mối đe dọa tấn công trực tiếp từ phía Iran. Tuyến đường này không chỉ chở dầu mà còn là nguồn cung urê; nhôm và heli quan trọng cho ngành dược phẩm và sản xuất toàn cầu.

Chuyên gia hải quân Jennifer Parker nhận định; địa lý khu vực cho phép Iran dễ dàng sử dụng các loại vũ khí rẻ tiền; như máy bay không người lái để nhắm mục tiêu. Tehran hiện vẫn nắm quyền kiểm soát phần phía bắc vịnh Ba Tư và vịnh Oman. Sự gần gũi về địa lý này khiến các tàu thuyền của Mỹ; và đồng minh rơi vào thế bị động trước các cuộc tấn công phi đối xứng.

Những rào cản trong nỗ lực đảm bảo an ninh hàng hải

Để khôi phục an ninh, giới phân tích cho rằng cần một chiến dịch hai giai đoạn; nhằm triệt hạ khả năng tấn công của Iran. Bước đầu tiên là phá hủy các cơ sở radar; hệ thống chỉ huy và kho vũ khí dọc theo bờ biển. Tuy nhiên, việc định vị và tiêu diệt số lượng lớn thiết bị bay không người lái của Iran vẫn là một bài toán khó đối với năng lực tình báo của Mỹ.

Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi sự hiện diện lâu dài của máy bay cảnh báo sớm; và tàu chiến hộ tống trên diện rộng. Mỹ hiện đang phải cân nhắc việc phân tán lực lượng từ các mục tiêu chiến tranh khác; để bảo vệ vùng duyên hải này. Ngoài ra, nguy cơ từ thủy lôi đòi hỏi các chiến dịch rà quét quy mô lớn, vốn rất tốn kém và mất nhiều thời gian để triển khai hiệu quả.

Chi phí vận hành và rủi ro nhân mạng đối với các tàu chiến Mỹ được đánh giá là vượt xa lợi ích kinh tế mang lại. Nhà phân tích Mohamed Al-Hashemi nhấn mạnh cộng đồng quốc tế cần nhìn nhận đây là cơ sở hạ tầng toàn cầu cần sự bảo vệ đa phương. Việc đóng cửa eo biển này được xem là bài kiểm tra thực sự đối với khả năng thích nghi của hệ thống trật tự thế giới hiện nay.

Theo: Tuổi Trẻ Online

Từ Khóa: